258 
velen als geesten der voorwereld door de wouden zweven, dan zul- 
len eenden al dartelend in het water der meren plassen, en rhino- 
eerossen en bantings in die wouden terugkeeren, onbevreesd zullen 
valken over de voor lang uitgebluschte kraterkolken klapwieken 
en slechts wilde katten zullen huizen in de met mos bedekte wou- 
den, waarin de bijlslag der menschen nimmer meer terug kaatst! 
Dat de tegenwoordige bevolking geheel en al verschillend is van 
de vroegere, dat een lang tijdperk tusschen beide ligt, schijnt 
ook hieruit te blijken, doordien de meeste tempels, welke in 
het Dieng gebergte worden aangetroffen, geene namen dragen, 
behalve die, welke uit de indische godenleer zijn ontleend en 
aan de beide tempels Ardjoeno en Werkoedoro zijn geschonken. 
Er rijst hier eene vraag : was het plateau , tijdens den bouw 
der tempels, reeds even moerassig als thans ? 
Eene naauwkeurige beschouwing van het terrein geeft ons op 
dit punt eenige verklaring ter hand. De grond rondom de 5 tem- 
pels Ardjoeno, ongeveer in het midden van het plateau gelegen, 
is van een veenachtig-zompigen aard en kan slechts door daarop 
gelegde planken begaan worden. Ook is het binnenste van 
twee dezer tempels, hetwelk beneden de oppervlakte. van het 
plateau ligt (dewijl men steenen daaruit gegraven heeft), steeds 
met water overdekt. Geene beantwoording dezer vraag levert 
ons de bouwtrant der tempels, of zij, namelijk, op eenen reeds 
moerassigen grond zijn gebouwd, dan wel of de bodem zulks 
cerst later is geworden. Want mogen deze tempels op hooge 
fondamenten rusten, derzelver bouworde verschilt echter in geen 
enkel opzigt van die der op een droogen grond, op heuvels 
gebouwde tempels, wier fondamenten even zoo hoog zijn. Een 
duidelijker antwoord geeft ons ten dezen opzigte de loop der 
kali Toelis, en de ligging des kraters aan de telaga Troes. Hoog 
in de wouden van den g. Prahoe ontspringt de kali Toelis; 
met snellen loop stort zij zich door haar steil benedenwaarts 
loopend bed, om, eensklaps in hare snelle vaart gestuit, al 
kabbelend door de vlakte van Di-eng te vloeijen. In haren slin- 
gerenden loop deelt zij die vlakte ongeveer in twee gelijke 
deelen, doorstroomt het kleine daarin gelegen meer Palikampang, 
