f 313 
inhoud der. uitwerpselen, namelijk, der trachiet- en lava-brok- 
stukken, welke de Papandaijang (in den tijd van weinige oudent ? 
zoo als wordt beweerd) uitbraakte, en tot op een afstand van 7 
minuten in het rond verspreidde, beloopt, na gemelde za 
berekend, niet minder dan 29,343 millioen kubieke voeten. ĳ) 
Vele der Javanen, die zich in 1843 met mij op het met puinhoopen 
bedekte terrein bevonden, beweerden, nàar luid der overleverin- 
gen, welke tot hen gekomen waren, dat al deze steenbrokken 
uit den krater opgeslingerd en uit de lucht waren nedergevallen; 
als bewijs hiervan voerden zij aan, dat de gebeurtenis eens- 
klaps plaats greep, ten gevolge waarvan zoo vele menschen het 
leven verloren, « dewijl zij den tijd niet hadden om de vlugt te 
nemen.» Andere beter onderrigte Javanen echter, zoo als b. v. 
het distriktshoofd (Raden Demang) van Trogon, hielden zich, 
ten gevolge van door hen gedane navraag bij oude lieder, over- 
tuigd, dat werkelijk slechts een gering gedeelte der steenen door 
de lucht was voortgeslingerd geworden, maar dat verre weg het 
grootste gedeelte der rotsbrokken bergafwaarts gestroomd, 
naar beneden gerold en afgeschoven was geworden. Naar ingewon- 
nen berigten maakte het daarbij omgekomen aantal menschen 
zelfs niet het vierde gedeelte der bewoners uit, wier dorpen in 
de landstreek lagen, welke thans met beihnobpeirs is bedekt. Zij 
vloden niet tijdig genoeg, eensdeels dewijl het nacht was en ander- 
deels dewijl zij zich uithoofde van den aanmerkelijken afstand,” 
waarop hunne dorpen van den vulkaan verwijderd lagen , genoeg- 
zaam in veiligheid waanden. De onverschilligheid en traagheid 
der Javanen zijn bekend, Door eene dergelijke oorzaak is, bij 
de uitbarsting van den Galoenggoeng, in 1822, ruim een derde 
“_meer menschen omgekomen, niettegenstaande zij op nog groote- 
ren afstand dan genen van den vals woonden, en het aldaar 
duidelijk kan bewezen worden, dat de uitgebraakte massa in de 
glooijende vlakte nederwaarts stroomde en in geenen deele uit de 
lucht nederviel.) 
Keeren wij thans tot den Soembing terug. 
1) Men gelieve eene zinstorende ek te verbeteren, voorkomende 0 op | bladz. 
117 dezer afdeeling. en leze in regel 8, van onderen, ín plaats van 2,04, is 
millioen, en in regel 10, van onderen, in plaats van 78, 18 [_] minuten. 
4 B 
