330 
„Klépoe, op eene geringe hoogte boven de oppervlakte der zee, 
als hooger op aan de zuidelijke helling bij Banjoe koening, onge- 
veer ter hoogte van -5,500’, aangetroffen en straks nader door 
ons zullen beschreven worden, doet hij zich kennen als een voor- 
malige vulkaan, die welligt reeds had uitgewoed, tijdens de 
negen tempels, tjandie Songo, aan de zuidzijde van den berg 
digt onder de hoogste zuidwestelijke spits: Soemmo wono, werden 
gesticht. Zulks doet zich althans vermoeden uit het aloude voor- 
komen der met mos bedekte wouden op de kruin des bergs en 
uit de lava-puinhoopen, welke aan den voet des bergs en in de 
overal róndom denzelven verspreide heuvelen gevonden worden, 
welke geheel verweerd zijn en hun ontstaan slechts aan dezen 
als den naastbij gelegen vulkaan kunnen te danken hebben; — 
dit alles geeft blijken, dat sedert zijne laatste uitbarsting waar- 
schijnlijk een duizendtal jaren is verloopen. 
Zoowel de kruin als de hellingen van dezen berg zijn aller- 
wege met dikke lagen van plantaarde bedekt, welke alle rotsen 
verbergt en waarop een allerweligst, digt in elkander gedrongen 
woud. tiert. Niettegenstaande zijne geringe hoogte, is dezelve bijna 
altijd (tot op 5,000’ beneden den top) in wolken gehuld en 
wellen, naauwelijks een paar honderd voet beneden den top, de 
waterrijkste bronnen uit den grond op; terwijl te gelijker tijd op 
de veel hoogere, maar van wouden ontbloote bergen Soembing en 
Merbaboe geen water wordt gevonden en zij ter naauwernood 
door enkele strepen van wolken worden beschaduwd, welke ter 
hoogte van 6 à 7,000 voet langs het gebergte voortzweven. Deze 
bergkegel levert derhalve, in tegenstelling der zoo even genoemden, 
een in het oog loopend bewijs van den invloed, welke wouden 
uitoefenen op den rijkdom aan water eener landstreek, op het 
ontstaan van wolken en de hoogte waarop deze aan de helling 
blijven zweven, ja, zelfs op de gemiddelde temperatuur der 
pn in ten gevolge daarvan kouder wordt ). 
„5 In een taats bende: het water tot vruchtbaarmaking van den hodn. welke tot 
den rijstbouw in sawa’s wordt gebezigd, dubbel noodzakelijk is, zou het ten onnut 
vellen en verbranden van wouden, — waartoe de Javanen zoo zeer geneigd zijn, — 
bij de toeneming der bebouwing eenmaal van zeer nadeelige gevolgen kunnen zijn. 
