344 
waarin veel zwavelijzer voorkomt, en met eenen tertiairen kalk- 
steen, welke op de vorige soort ligt en het merkwaardig hol 
(gowah) Drajoe omsluit. De schrale, zware, roodachtig gekleurde 
klei, welke de kalklagen bedekt, is voornamelijk met Djatiwouden 
begroeid. Deze tertiaire lagen zullen op eene andere plaats 
uitvoeriger beschreven worden. 
Terugblik op de minerale bronnen van den 
Oengaran. 
Geen vulkaan op Java is zoo rijk aan minerale en warme 
bronnen als deze; — bijna aan alle zijden wellen dezelven uit 
den grond op. — Behalve de reeds vroeger door mij opgetelden, 
welke aan den oostelijken voet worden gevonden, beb ik nog de 
volgenden leeren kennen. 
De staalbron kali Pawang , bij Banjoe koening, is aan de 
zuid- zuidoostelijke helling des bergs gelegen, en bezit eene 
temperatuur van 71,5° Fahr. In een klein bekken, tusschen 
trachiet-rotsen ingesloten, 4 voet lang, Zij, voet breed en 4à 5 
voet diep, ontwaart men op den bodem eene spleet, waaruit het 
volkomen heldere water met kracht te voorschijn bruist. In het 
rond is het bekken met het bezinksel van dit water bedekt, 
namelijk, met ijzeroxydehydrat; het water riekt niet, heeft een 
‚ verfrisschenden smaak, welke van nabij overeen- 
komt met dien van het gelnnnies! ; gewoonlijk is de spiegel 
van het bekken met eene dunne laag koolzuur bedekt, welke 
zich bij de inademing op de gewone wijze doet onderkennen. 
Naar de analyse van A. Waitz +) zijn de hoofdbestanddeelen 
als volgt: koolzuur en koolzure ijzeroxyde (benevens kalk, 
natron en magnesia met koolzuur verbonden en eenige deelen 
kiezel- en aluinaarde.) Deze bron mag beschouwd worden tot de 
krachtige salinische staalbronnen « Eisensäuerlinge» te behooren. 
Eene dergelijke koude staalbron ligt aan de noord- noordooste- 
zie helling van den Oengaran, in de kloof tusschen de bergrib- 
D Indisch magazijn. Batavia, I, n°. 9, bladz. 252, 
