368 
afgeklommen, heb ik niets gezien van opstijgende dampen en 
fumarolen.) 
Op den 2 Mei, 4838, bezocht ik van Pantaran de ooste- 
lijke helling des bergs, ten einde vooral de groote oostelijke 
spleet met den waterval te leeren kennen, 
D. Veranderingen, welke de vulkaan heeft ondergaan. 
Dat de Merbaboe gedaanteverwisselingen en wel zeer aanmer- 
kelijke veranderingen heeft ondergaan, is aan geen twijfel onder- 
worpen. Alle ervaren geologen komen hierin overeen, dat de ring- 
muren bij de vulkanen een bestendig verschijnsel zijn en dat de 
rand rondom de vulkanische openingen altijd kringvormig moct 
uitvallen, zoo lang lava-stroomen, die langzaam worden opge- 
stuwd, uit het middenpunt overloopen. — Ontbreekt derhalve 
een gedeelte van dezen rand, zoo moet zulks aan latere omkec- 
ringen, b. v. aan eene zijwaartsche verplaatsing van de erup- 
tie-sschacht, nadat dezelve in het midden verstopt was geraakt, 
worden toegeschreven. Daarop werd bij eene vernieuwde uitbar- 
sling een gedeelte van den ringmuur gebroken, tot puin ver- 
brijzeld en de aanvankelijk ronde kraterketel in eene kloof 
veranderd, die ver langs de helling des bergs afdaalt, gelijk de 
noord-noordoostelijke kraterkloof van den Salak, welke ketel- 
vormig tusschen de spitsen Salak, Gajak en Tjiapoes (die zich 
im den vorm eens halven cirkels te zamenbuigen) begint en 
naar beneden heen smaller wordt; — gelijk die van den Gedé, 
welke insgelijks ver naar het noordoosten geopend is,— benc- 
vens die van den Malabar, — van den Papandaijan, — van 
den, Galoenggoeng en van onzen Merbaboe. Eene dergelijke 
erbrijzeling van een gedeelte des ringmuurs kan overigens 
insgelijks worden veroorzaakt door de zwaarte van vloeibare 
lava, die den krater vervult en, — zich een uitweg trachtende 
te banen, — dat gedeelte van den ringmuur doorbreekt, hetwelk 
den minsten wederstand aan hare” drukking biedt; op deze 
wijze werd waarschijnlijk de noordoostelijke helft des ringmuurs 
van den Gedé even als die van den Soembing verbrijzeld- 
