409 
is waargenomen geworden, of eene verkeerde opvatting, dewijl 
het water op eenige plaatsen voor een dam opgestuwd werd, 
door de gloeijende lava aan het koken geraakte, den hinder- 
paal vervolgens doorbrak — en, naar het scheen, vopwelde., — 
Eene helder grijze asch neemt, wanneer dezelve vochtig en 
met water vermengd wordt, eene donkere grijze, bijna zwarte 
kleur aan. 
Behalve deze kloven aan den westelijken en aan den zuidweste- 
lijken voet van den Merapi, werden insgelijks aan den zuidelijken, 
en aan den zuidoostelijken voet des bergs eenige diepe beek- 
kloven geheel en al met vulkanische uitwerpselen gevuld, welke 
op den 11" Januarij nog zeer heet waren; ja, de beek Batang, 
op een afstand van 20 palen van den Merapi (die gedurende de 
eerste dagen der uitbarsting 6 à 8 voet dikke rotsblokken had 
medegevoerd), was op den 11 Januarij nog zoo heet, dat men 
dezelve dien dag nog niet kon passeren. 
Al de verschijnselen, welke met deze uitbarstingen vergezeld 
gingen, komen derhalve hierop neder: dat vulkanische asch, 
losse, gloeijende (niet volkomen gesmoltene) lava-puinbrokken 
uit den krater zijn gestroomd, benevens eene groote hoeveelheid 
van waterdamp, welke, tot onweêrswolken verdikt, gedurende 
de volgende dagen als stortregen nederstroomde en die, vermengd 
met de asch en verhit door de gloeijende slakken, modder- 
en steenstroomen vormde. 
Uit deze voorbeelden, die, als aantoonende hoedanig de gebeur- 
tenissen zich hebben toegedragen, tot een onderwerp van regt- 
streeksche waarnemingen hebben gestrekt en historisch zeker 
zijn, mag met grond worden opgemaakt: dat die vreesselijke 
modder- en steenstroomen van den Galoenggoeng voor twee 
maanden op‚„eene volkomen gelijke wijze, uit drooge asch en 
onweêrregens ontstonden en door het ontlasten van een meer, 
dat im den krater gelegen was, nog veel grooteren toevoer van 
water bekwamen en: dat op Java geen modder, als zoodanig, 
in vloeibare staat uit de kraters wordt uitgeworpen. 
De asch en de modder bestaan grootendeels uit Alei- (en 
kiezel-)aarde en de uitdrukkingen «brandende zwavel», — 
27 
