469 
BIJVOEGSEL TOT DEN PAPANDAIJAN. 
(Zie Hoofdstuk TI, bl. 443 en verv.) 
Uithoofde de eenige bekende uitbarsting van den Papan- 
daijan zoo beroemd is en tot zulke onjuiste gevolgtrekkingen, 
van de zijde van eenige geologen, aanleiding heeft gegeven, 
zoo komt het mij niet ondoelmatig voor, bij deze gelegenheid, het 
eerste en omstandigste berigt in te lasschen, hetwelk nopens 
deze gebeurtenis bekend is, namelijk, door den berigtgever over 
den Lawoe (J. M. Mohr) op den boven aangehaalden datum 
aan de Haarlemsche Maatschappij gezonden werd 1). Al het zaak- 
lijke heb ik uit dit berigt, dat hier woordelijk volgt, overge- 
nomen. Hetgeen ter aangehaalde plaats verder verhaald wordt, 
bevat geene verdere daadzaken. Het blijkt daaruit evenmin 
met zekerheid of de Papandaijan, vóór de genoemde uitbar- 
sting bij de inboorlingen als een werkzame vulkaan (waaruit 
dámpen opstegen) bekend was of niet. Mohr deelt het volgende 
daaromtrent mede: ; 
«Het Bericht van cnrrimon behelst genoegzaam woor- 
delijk het volgende: Omtrent middernacht tusschen den 41. 
en 12. Augustus jongstleden (1772), vertoonde zich rondom dien 
Berg eene buitengewoon heldere wolk, die denzelven als geheel 
bedekte. De bewoners, zo aan den voet als in het hangen van 
den Berg, daardoor verschrikt, begaven zich van daar op de 
vlucht; doch eer zij zich allen konden redden, begon de Berg 
reeds in te storten, en zakte werkelijk op een afstand van drie 
uuren in het ronde geheel in den grond, hetwelk met zulk een 
ijselijk geweld vergezeld ging, dat men zich verbeeldde zeer 
zwaare Kanon-schoten van verre te hooren. De schrikkelijke 
menigte van vuurstoffen, die men van zeer verre in de lucht 
zag opvliegen, en die zich wijd en zijd verspreidde, deed de 
woede van den brand wel zeven uuren in de rondte gevoelen. rf 
') Zie op de bovenvermelde plaats, bladzijde 88 tot 90. 
