471 
onder A. vermeld geworden. Voor zoo verre mij bekend is, hebben 
geene andere reizigers dezen berg bezocht. 
D. De voorafgaande beschrijving zal den lezer een denkbeeld 
kunnen geven van de groote veranderingen, welke de gedaante 
van den berg heeft ondergaan, zoowel uit den onregelmatigen 
vorm der kruin, uit het ontbreken van den kratermuur, als 
uit het verbrijzelen van de gansche zuidzijde van den vulkaan. 
52. PANDAN O of ®. 
Br. 722. — L. 1141°55'. — H.? 5,000. 
Deze berg mag onder het aantal vulkanen van Java worden 
opgenomen, uithoofde, naar luid van bepaalde berigten, zich 
eene solfatara (zoogenaamde zwavelbron) aan den noordelijken 
of aan den noordoostelijken voet van denzelven bevindt 1), en 
dewijl zijne uiterlijke gedaante met die eens vulkaans overeen- 
komt. — Men vergelijke zijn profiel (der zuidzijde) in Pandan 
Figuur 4. Op die wijze wordt men denzelven van het grenspost- 
station Wilangan, tusschen Madioen en Kediri, in het noorden 
gewaar. — Van den voet tot aan de kruin is dezelve niet wou- 
den bedekt; op zijn meest genomen 4,000’ (misschien slechts 
5,000?) hoog, schijnt het land aan alle zijden gelijkmatig naar 
zijne halfbolvormige kruin op te rijzen. Zijne helling verlengt zich 
het meest naar het westen heen. Hij is door bijna niemand 
bezocht geworden; hij ligt geïsoleerd, — in de diepste een- 
zaamheid der wouden, die zich tusschen de kali Solo en den 
voet van den Wilis heinde en verre uitbreiden. Uit het resi- 
dentshuis te Kediri neemt men den berg waar in het noorden 
13° ten westen. Zijne ligging is even als die der stad Kediri op 
de kaart van Raffles geheel onjuist opgegeven; juister is de z00 
even gemelde positie in het noord ten oosten van den hoog- 
sten top van den Wilis en in het noorden 15° ten westen gr 
Kediri. — ed 
") Naar opgave van den heer Ariens, Controleur (1844) in de residentie Kediri. 
