15 
toeval in het jaar 1858 in de maand October, toen ik mij op 
den top Gajak bevond en door een opschrift nog in tijds be- 
merkte, dat deze top reeds te voren door reizigers bezocht was 
geweest. 
De westelijke solfatara van den Salak werd in ! November 1858 
door een gezelschap van wetenschappelijke reizigers van Batavia 
bezocht en in den eersten jaargang van het tijdschrift voor NL. 
(2de deel pag. 486) beschreven. 
D. Gedaante-verwisselingen van den vulkaan. 
Het schijnt ontwijfelbaar, dat de uitbarsting van 1699, waar- 
van de geweldige kracht zich bijzonder noordwaarts openbaarde, 
uit de zoogenaamde Djoerang Tjiapoes ontstaan is, welke aan 
deze zijde openstaat en‚ in de hoogste streken tusschen de drie 
toppen, geheel de gedaante heeft van eenen ketelvormigen krater. 
Welligt werd deze kloof, deze halfzijdsche kraterspleet, eerst bij 
de gemelde groote uitbarsting gevormd (of ten minste vergroot), 
ter plaatse van eene vroegere kleinere opening door den berg- 
top, die vóór: deze uitbarsting denkelijk eenen veel hoogeren 
kegeltop uitmaakte. Van dien tijd af tot nu toe, schijnt evenwel 
de berg, behalve de vorderingen van den plantengroei, in het 
tijdvak van 145 jaren, geene veranderingen ondergaan te hebben; 
alle hoogten en diepten zijn met digt woudgeboomte bedekt, 
en men ziet geene fumarolen meer in den ouden krater 
dampen. 
De solfatara aan de westelijke helling van den berg is waar-. 
schijnlijk sedert deze uitbarsting ontstaan en in deze, mitsgaders 
in nog eene solfatara, omtrent vier Engelsche mijlen Z. Z. W. 
van de eerste verwijderd, vertoont zich de eenige nog overblij- 
vende werking van den ouden vulkaan, door de bead 
van zwavelig-zure dampen. 
Geweldige uitbarstingen hebben, voor zoo veel men wi uit 
geene dezer solfatara’s immer gdeats gehad. 
