19 
kegel zijn evenwel met onafgebroken duister woud bedekt, tot 
diep in den ketel, waar de kloof van de Tjikoeripan begint. 
Hier is het, waar nimmer door het gedruisch van menschen, 
gestoord, de meeste Rhinocerossen hun verblijf houden. Alleen 
het zacht-uitgeholde midden van den’ top des eruptie-kegels is 
kaal en bevat den oorsprong van de Tjikoeripan, merk waardig 
als de hoogste bron van Java, wier water, door de leiding van 
de Tjikoeripan, Tjihoilang, Tjitjattie en Tjimandirie, in de 
Wijnkoopsbaai uitloopt om zich met den oceaan te vereenigen. 
De krater van den Panggerango is, naar zijne grootte, de derde 
van Java en wordt slechts door die van den Di-eng en Tingger 
overtroffen, maar de eruptie-kegel (de Manellawangie), welke in 
zijnen oostelijken hoek opgerezen is, is de grootste van allen. 
De lange hals, ik bedoel het ontzettend groote splijtings-dal , 
waarin de Koeripan stroomt en in hetwelk ziclt de krater aan 
de westzijde voortzet, is analoog met het N.oostelijke splijtings- 
dal van den Tingger; het herinnert aan de diepe zijdelingsche 
keel van de verheffings-kraters en onderscheidt zich reeds bij 
den eersten blik op de kaart van de gewone beekkloven. 
B. Geschiedenas zijner uitbarstingen. 
Deze zijn ten eenemale onbekend; alle sporen van vulkani- 
sche werking zijn verdwenen; geene fumarole dampt, geen 
warme bron borrelt meer op; de Leptospermum- en Thibaudia- 
‚ boschjes schijnen reeds meer dan drie eeuwen op den top onge- 
_stoord gebloeid te hebben, terwijl de knoestige stammen met 
moszoden van een voet en meer dikte begroeid zijn. 
Alle nasporing naar volks-overleveringen, bij de bewoners van — 
dezen berg, is derhalve ook ten eenemale vruchteloos. 
C. Bezoek van reizigers. | 
In 1859, den 4e" April, beklom ik den top Manellawangie 
het eerst in gezelschap van den Heer E. Forsten, die naderhand 
zijne nasporingen te Menado heeft voortgezet. Tot mijn groot 
