55) 
lawangie; imm Julij 1842 van de N. O0. zijde, van Tjipannas naar 
den Gedeh en Manellawangie. À 
Schier bij alle deze bezoeken vond ik gelegenheid, om het be- 
vriezen van het water èn heldere nachten en bij stille 
lucht, gade te slaan. De temperatuur van den grond, die reeds 
ter diepte van 5 voet onveranderd blijft, bedraagt daar 49,55 
Fahr., waaruit het zich laat verklaren, dat het water aldaar 
in de beken, wegens aanhoudend toestroomende aardwarmte, 
veel moeijelijker bevriest dan vaten met water gevuld, die 
op zekere hoogte boven den grond aan de lucht worden bloot- 
gesteld. Bij eene temperatuur der lucht van 29° Fahr. (kort voor 
zonsopgang) zag ik echter ook eenmaal het water van de beek 
op den italie met dunne korsten ijs bedekt. #) 
Het is merkwaardig dat zeer dikwijls des morgens de daauw 
bevroren wordt gevonden, 2) zelfs wanneer de temperatuur der 
lucht niet tot het vriespunt is gedaald en de warmte der aarde 
nog veel hooger is; doch men vindt dit verschijnsel alleen bij 
sommige mosplanten en grassoorten met gladde, spitse, opwaarts 
gerigte bladeren, die alsdan met ijskorsten bedekt zijn, terwijl 
op andere, daar nevenstaande gewassen, Sem op alle ruige 
en ‘viltachtige planten, de daauw onbevroren ís. Zonder twij 
draagt mm dit geval de warmte-uitstralende entei der spit- 
sen het meest bij tot de vorming van ijs en rijp; maar in hoe- 
ver de innerlijke eigenaardige levenswarmte der planten zelve, 
— die b. v. in het hout en de bladen van een Gnaphalium (Gn. 
Javanicum Bl.) hooger kan zijn dan in eenen grashdlm, — dit 
verschijnsel misschien wijzigt, kan alleen bepaald worden door proe- 
ven welke het mij, wegens de daarmede she zet PEN 
den, niet mogelijk was hier te ere 
*) Hiervan zijn meer voorbeelden. In den krater van het Tiugger-gebergte, schoon 
deze slechts 6600 voeten hoog is, (te weten, het zoogenaamde zandmeer Das 
vond de Resident van Ness kleine waterplassen met korsten ijs ter dikte van eene 
spaansche mat bedekt en ook op den top van den Sindoro vond men, (naar de ge- / 
tuigenis van den Resident Hartman) het water bevroren. — In Julij en Augustus vond 
ik zelf het Di-engsche plateau (6300') schier elken morgen, met rijp en ijs bedekt. 
2) Namelijk in de streek van 9900 voet, doch men op opens, plaatsen, iu de an pe 
lucht; nooit in bosschen of wouden. 
pits 
