37 
Men ontwaart een belangrijk verschijnsel in het lengte-dal 
beneden Kendang Badak, digt bij den N. W. voet van den 
grooten lavastroom, ter plaatse waar zijn zijdelijk front naar 
den Manellawangie toe gerigt is. De bosschen namelijk, waar- 
mede dit dal bedekt is, (bestaande uit boomen van 50 en 
meer voeten hoogte), zijn slreepsgewijze omvergeworpen en 
vormen lange, tamelijk smalle strepen van stammen, die door- 
gaans met den wortel uitgerukt, zelden boven den wortel af- 
geknakt zijn, doch allen in eene van het centrum des kraters 
afgewende rigting en wel parallel met elkander, (zoo wel de 
boomen van dezelfde streep als de strepen onderling) horizontaal 
nedergeveld zijn; slechts weinigen zijn enkel gebogen en hou- 
den zich nog in eenen hoek van 45 graden staande. Dit ver- 
schijnsel is aan het scherpziend oog van den beschrijver der 
eruptie niet ontgaan !); met regt maakt hij daarvan gewag als 
van een bewijs der hevigheid van de stormwinden, die de uit- 
barsting in eene bepaalde rigting vergezeld hebben. Zeer goed 
te begrijpen — jammer maar, dat hij ons juist over het belang- 
rijkste punt, te weten de oorzaak dezer winden en de wijze 
van hun ontstaan, in het onzekere laat. Dat zij van boven naar 
beneden gewaaid hebben, blijkt uit de (zoo even aangewezene) 
rigling der omvergeworpene boomen van het centrum afgewend. 
Had de wind van beneden naar boven, of van buiten naar bin- 
nen (naar den krater toe) gewaaid, zoo zou men hiervan gemak- 
kelijk de verklaring kunnen vinden in de verdunning der lucht 
boven den krater, ten gevolge der groote hitte welke zich uit 
dezen ontwikkelde, waardoor de koudere, digtere lucht rondom 
genoodzaakt werd aan te stroomen. Nu echter de rigting van 
den wind juist omgekeerd (van den krater af of naar bui- 
ten) was, zoo is de verklaring van zijn ontstaan door eene 
verdunning der lucht door hitte enz. niet aannemelijk, Even weinig 
voldoende is het aannemen eener zijdwaartsche drukking op 
de omliggende lucht-lagen door de damp- of rookzuil die uit den 
krater oprees, hoe snel en geweldig men zich zulks ook voorstelle; 
1) Den heer Hasskarl. 
