5e) 
want, zoowel ten gevolge der haar bereids medegedeelde ver- 
ticale kracht op haren weg door de (verticale) kraterkloof, 
als ook ten gevolge van hare grootere specifieke ligtheid moest 
deze rookzuil altijd loodregt opstijgen, de lucht voor zich heen- 
drijven en hierdoor in elk geval eene grootere uitzetting en 
verdunning in deze rigting voortbrengen, waardoor alle drukking 
zijdwaarts onmogelijk werd en de zijdwaartsche lucht-lagen 
veeleer genoodzaakt werden naar het verdunde midden te 
stroomen, t) (eene werking welke men bij elke losbranding 
van kanon in het klein waarnemen kan, waarbij, zelfs op ge- 
ringen afstand van den mond, geene zijdelingsche drukking 
der lucht bemerkt wordt). Bovendien liggen de omvergewor- 
pene bosschen 1500 tot 1700 voet lager dan de krater, (na- 
melijk beneden Kendang Badak), op eenen afstand van 1 Eng. 
mijl en meer van hem af. 
Het ontstaan van dezen stormwind moet derhalve eene andere 
oorzaak hebben en zekerlijk dezelfde, die in de Zwitsersche 
Alpen, zoo als algemeen bekend is, geheele bergwanden van 
hun woudgeboomte ontbloot, namelijk: nederstortende sneeuw- 
en stuif-lawines, *) die de lucht voor zich weg drijven en daardoor 
de wouden omverwerpen, alvorens nog de sneeuw zelve hen 
bereikt heeft. De sneeuw werd bij de uitbarsting van den 
Gedeh vervangen door vulkanische uitwerpselen (zand, rapilli, 
lavabrokken,) welke, — misschien bij de eerste eruptie, die den 
bodem van den krater opende en ontblootte, — in groote 
massa’s naar boven geslingerd werden, daarna op de helling 
van den berg nedervielen (als cene laag puin ter dikte van 2, 
5 tot 5 voet,) — de lucht ter zijde drongen en alzoo dien storm- 
wind veroorzaakten, welke de boomen heeft nedergeveld. 2) — 
Waren deze massa’s volkomen vertikaal nedergestort, zoo zouden 
1) Omdat de ledigheid welke dreigt te ontstaan 
blikkelijk weder moet aangevuld worden. 
*) „Staub-lawinen. ” 
‚ naar aêërostatische wetten oogen- 
*) Op dezelfde wijze als een ligt voorwerp op 
wanneer in zijne nabijheid een vast ligchaam — 
nedervalt. 
eene tafel omvergeworpen wordt, 
een boek, — eene hand, vertikaal 
