48 
baar slechts neven-spleten van dezelfde kraterschacht, waaruit 
voortdurend vele zwavelig-zure dampen zich ontwikkelen. 
B. Geschiedenis zijner uitbarstingen. 
Vroeger merkte ik in het Tijdschrift voor Neêrlandsch Indië 
omtrent dezen berg aan, dat de tusschenrug tusschen de 
beide ketels Oepas en Ratoe, door Horsfield in 1804 in het 
geheel niet vermeld, eerst zoude zijn ontstaan door eene uit- 
barsting, welke plaats had tusschen het bezoek van Horsfield 
m 1804 en het mijne in 1857, en trachtte de mogelijkheid van 
zoodanig eene uitbarsting, zonder dat zij door de nabij wonende 
landers opgemerkt werd,1) te bewijzen; mij was geene uit- 
barsting bekend. 
Volgens het berigt van een ooggetuige (S. von Poerwokerto, 
m het Tijdschrift voor N. 1. VIII. 5. pag. 421) heeft evenwel 
wezenlijk eene uitbarsting plaats gehad, welke ik hier zal me- 
dedeelen. Daardoor wordt mijne gissing tot zekerheid, dat de 
kratergrond eerst na 4804 in twee helften gedeeld en de 
tusschenrug eerst door deze latere uitbarsting ontstaan is. 
1829 April 4. Des avonds omstreeks 10 ure ving de uit- 
barsting met een hevig donderend geluid aan, «eene groote 
vlam steeg in de lucht op ,» en drie dagen en nachten achtereen 
werd eene groote hoeveelheid asch, benevens steenen, uitge- 
worpen, somtijds zoo sterk, dat de bewoners der dorpen 
Segala Herang, Tenger Agong, Santja en anderen begonnen te 
vlugten. Dezelfde berigtgever maakt melding van vijf aardbevin- 
gen, die in het jaar 1842 binnen den omtrek , waarin de schuddin- 
gen ‚van den Toekoeban Prauw zich gewoonlijk doen gevoelen, 
(gelijktijdig met de aardbevingen op Haïti den 474 Mei, op Sint 
Domingo den 25e Mei, te Hanef aan den Rijn den 25 en 30 Mei) 
waargenomen werden, en die hare rigting van het O. naar 
*) De meeste kraters van Java liggen in de hoogte-streek tuschen 6 en 10000 voet; 
op de hoogte van 4 en 5000 voet echter liggen gew oonlijk, ten minste van den middag 
af, duistere, graauwe wolken, uitgebreid als een dek, dat alles, wat hooger is, voor 
