61 
het zuiden, waar hij naar beneden klom, op 250, schat, (in 
1857 was hij daar 500’ diep). Daar het onmogelijk is, van den 
zuidelijken kraterrand, (van waar H. afdaalde), den tweeden 
(westelijken) ketel niet te zien, en daar men zelfs van die plaats af, 
even als van alle streken van den kraterrand, den bovenomtrek 
van deze tweede kolk duidelijk herkennen, ja ten deele daarin 
naar beneden zien kan, — zoo moet men aannemen, dat de 
krater toen slechts uit éénen (ovalen) ketel bestond en dat de 
kleine middenrug, die hem thans in twee bijna kringvormige 
ketels deelt, (van welke de westelijke de kleinste en minst diepe 
is), in eene der uitbarstingen tusschen 1804 en 1857 eerst 
gevormd is geworden. Daar deze rug nu slechts uit losse puin- 
brokken (asch, steengruis) bestaat, zoo is het niet onwaar- 
schijnlijk dat hij zonder veel gedruisch en geweld kan gevormd 
zijn door“eene ligte asch-uitbarsting, die misschien alleen de 
hoogst gelegene dorpen heeft getroffen en door de Javanen niet 
van genoegzaam aanbelang geoordeeld is, om vermeld te worden. 
Wij hebben echter hiervoren werkelijk eene en zelfs belangrijke, 
(aan de bewoners der omstreken vrees inboezemende) uitbarsting 
uit dit panas leeren kennen, namelijk die s van een, 
9. PATOEHA. © en @ 
Br. 7°451/s! — L. 107° 2612’ — H. 7420 voet. 
A. Topographisch overzigt. 
Als een der hoogste toppen in de ruimte tusschen den Gedeh 
en den berg van Cheribon verheft zich de Patoeha in de ooste- 
lijkste, (het naast aan het plateau van Bandong grenzende) keten 
van het Kendang gebergte, wiens talrijke ruggen in eene paral- 
lele rigting met elkander tusschen hem en den voet des Gedeh’s 
voortloopen en in de nabijheid van den Patoeha en Breng-Breng 
hunne grootste hoogte bereiken. Onmetelijke wouden, die eene 
der grootste en onbewoondste wildernissen op Java vormen, be- 
dekken daar berg en dal, — schilderachtige watervallen, naauwe- 
lijks aan eenen Rire bekend, storten daar donderend van 
