79 
na deze witbarsting de krater stomper geworden is en de kra- 
terrand door de opeenstapeling van steenbrokken zich: heeft 
verbreed. Van gevallen regen wordt geene melding gemaakt, 
maar wel, dat 20 dagen te voren, namelijk den 2e October 
des middags ten Î1/, ure, eene aardbeving gevoeld werd in de 
Preanger Regentschappen, te Batavia, te Buitenzorg en het 
sterkste in den omtrek van den Goentoer 
1825. 14 Junij, des avonds ten zes ure steeg zonder het 
minste gedruisch eene dikke, zwarte rookkolom loodregt uit 
den krater!) op en bleef 11/, uur lang onveranderd, — toen 
men ten 71/, ure plotseling een geweldig bonzen hoorde en eene 
groote hoeveelheid gloeijende steenen, benevens zand en asch 
uitvliegen zag, die zich naar alle rigtingen verspreidden. Om 
121, uur was de uitbarsting geeindigd. De asch, het zand en 
de meeste steenen werden door den wind naar het Z. W. ge- 
dreven en vielen neder in die troepen- van het district Trogon, 
welke Malaijo, Tjibodas, Dongdeh, Trogon, Kaler en Lelles 
genoemd worden. De zwaarste steenen bereikten geenen groo- 
teren afstand dan den voet des bergs. — Een millioen en 26000 
koffijboomen werden of geheel verwoest of beschadigd, en door 
het afslaan der vruchten, of door dat de boomen met asch: en 
zand eenige duimen, ja zelfs op sommige plaatsen eenige voe- 
ten hoog bedekt werden, leed het Gouvernement een verlies 
van 4000 pikols koffij; de oogst der rijstvelden gig op eene 
Sawa-ruimte van 1449 Petaks?} daardoor verloren. Ook ont- 
stond de vrees, dat ten gevolge dezer oorzaak (doordien het 
voedergras en de weilanden met vulkanische stof bedekt waren), 
ziekten onder het vee en de huisdieren zouden ontstaan. 
Den 47de Junij verdeelde zich de dikke nevel, die den top 
des bergs geheel bedekt had, en nu zag men Baalen van 
tamelijk grooten omvang uit den krater komen, die. veel groo- 
1) Javasche Courant van 22 Juuij 1825. 
*) Een petak wisselt af van 20—100 iket paddie à 5 kati en bevat alzoo ten hoog- 
ste 500 kati, een bouw is gewoonlijk 3000 kati (of 600 iket) en wanneer men den 
petak gelijk stelt met hoogstens 100 iket, zoo is hij %s bouw; een bouw is 15 tombak 
(roeden) lang en breed. 
