85 
windje wordt gevoeld, de geheele natuur, vol bewondering voor 
haar eigen werk, is als verstomd, men hoort geen enkelen nacht- 
vogel krijschen, geen caprimulgus klappen, geen insect gonzen, 
en de gansche bezielde schepping met den mensch aan het 
hoofd, staat onbewegelijk in de beschouwing verdiept, als het 
ware in bange verwachting en onderworpen aan de almagt van 
het noodlot. — O, hoe gering is de kracht en de grootheid 
van den mensch, tegenover zulke omwentelingen in de na- 
tuur! — Deze doodelijke stilte, dit geheele afwezen van bewe- 
ging in' de lucht en dit verstommen van alle tamme en wilde 
dieren, tot zelfs de insekten toe, gedurende de ie en 
den daaropvolgenden aschregen, werd ook door mij ij den asch- 
regen te Koepoegeran (4% Januarij 1845) waargenomen en zeer 
indrukwekkend gevonden. Het is een zeer opmerkenswaardig 
en in het geheel niet gemakkelijk te verklaren natuurver- 
schijnsel. 
Ten Gijs ure, alzoo 5!/, uur na de eerste ontploffing begon 
het te Garoet (omstreeks vier Engelsche mijlen ver van den 
top des vulkaans verwijderd) zand en enkele steenen te regenen. 
Het onderaardsche, donderende geluid hield tot 9 ure aan en 
verminderde toen trapsgewijze tot 11 ure. Om dezen tijd ver- 
hief zich een frissche noorde (noordweste) wind, die de rook- 
zuil naar het zuiden dreef (zuidoosten, want in deze rigting ligt 
Garoet van den berg), waardoor de lucht te Garoet zoo ver- 
duisterd werd, dat men des middags ten 12 ure licht moest 
aansteken. Het onderaardsche dreunen, van tijd tot tijd nog 
door zwaardere, donderende slagen vergezeld, en het ruischen 
en suizen des kraters, in het klein zeer goed bij het sissen van 
den schoorsteen eener stoommachine te vergelijken, duurde nog 
steeds voort en verwekte een bang gevoel, dat door de diepe 
duisternis, waarin men niets meer onderscheiden kon (op eenen 
tijd van den dag, wanneer men den heldersten zonneschijn ge- 
woon is) nog akeliger werd. Deze duisternis duurde twee uren; 
om 35 ure kon men weder zonder lamplicht lezen ‚maar eerst des 
avonds ten 9 ure hield de aschregen te Garoet op. De meeste 
steenen, die te Garoel (des morgens te 7 en 8 ure) vielen, wa- 
