85 
halven cirkel noordwaarts van Fjanjor-af over het Gedeh-gebergte 
tot zuidwaarts aan de Wijnkoopsbaai, bijna overal op dezelfde 
wijze vertoonden. 
k zal beproeven, deze verschijnselen zóó te bissen vf als 
zij te Kapoegeran (aan de zuidelijke afhelling des Gedeh) op 
eene hoogte van 5080 voet, door mij waargenomen werden. 
Even als op de voorafgegane dagen woei ook den 4**" Januari} 
een zachte oostewind, die evenwel reeds ten 12 ure weder ging 
liggen en in eene doodsche stilte der lucht (namelijk in de hoog- 
testreek van 5000) overging. De hemel was nagenoeg helder, 
slechts eenige bolvormige wolken (cumuli) dreven in het lucht- 
ruim en toonden door hare beweging naar het- wen; dat 
een oostewind in die luchtstreek heerschte, waarin zij ( 
5000’ hoog) zich bevonden. Boven aut zag mem nog eenige 
eirrhi en cirrho-cumuli zweven. 
Iets later dan 1 ure vertoonde zich aan den oostelijken (O. Z. 0.) 
horizon eene zonderlinge graauwe kleur, die zich langzamer- 
hand steeds verder uitbreidde, tegen 2 ure tot in het zenith 
gestegen was en de geheele oostelijke helft van het luchtruim 
bedekte. Hoewel ik bij den aanvang weinig op dit verschijnsel 
gelet had, vermoedende dat het zware, ver uitgestrekte donder- 
wolken zouden zijn, zoo was het toch nu te zeer in het oog 
vallend, om door zulk eene verklaring opgelost te kunnen worden. 
Ik begaf mij dus in de opene lucht en sloeg met gespannen 
aandacht den hemel gade, slechts van tijd tot'tijd naar mijne 
thermo- baro- en psychrometers ziende, om de waarnemingen in 
het register aan te teekenen. De blaauwaclitige kleur der hoogste 
luchtlagen verbreidde zich uit het zenith, van’waar zij reeds 
ten twee ure over de geheele oostelijke helft des hemels tot 
aan den horizon uitgestrekt was, meer en meer naar het westen, 
werd steeds donkerder en wierp eene vreemde, blaauwachtig- 
duistere schaduw op het schoone, groene landschap Soekaboemie, 
hetwelk door de groote doorzigtigheid van de lagere luchtstre- 
ken tot ver in het Kendang- en Jampang-gebergte overzien kon 
worden. Deze blaauwachtige tint der lucht, die overal gelijk 
was, zonder de minste schakeringen en nuanecen, even als een 
