94 
Australie verspreid heeft. Ook te Moco-moco, aan de westkust 
van Sumatra gelegen en even zoo ver van den vulkaan ver- 
wijderd, heeft men de slagen der uitbarsting duidelijk gehoord. 
Hoe hoog de asch op Soembawa zelf gevallen is, wordt niet 
naauwkeurig opgegeven ; wanneer zij evenwel te Banjoewafgie 
8 duim en in West-Lombok twee voet hoog lag, moet zij in 
die verhouding toenemende, nabij den vulkaan zelf wel vijf 
voet hoog gelegen hebben, misschien, wanneer de wind west 
was, in alle streken oostwaarts van den berg veel hooger. Hoe 
hoog de asch aan de grenzen van het verschijnsel in het westen 
gevallen zij, is met geene zekerheid te gissen; naar den opge- 
gevenen graad van duisternis te oordeelen, moet de hoogte te 
Solo (op 420 geogr. minutén afstand) ten minste nog 5 lijnen 
geweest zijn. De compacte massa’s lava en puimsteen, welke 
de vulkaan bij deze gelegenheid uitwierp, zullen wij hier niet 
in aanmerking nemen, terwijl het ook buiten ons tegenwoordig 
plan ligt, iets omtrent de bijzonderheid aan te merken, dat het 
grootste gedeelte der uitgeworpene stoffen in de zee gevallen is. 
Eene naauwkeurige bepaling van het areaal, hetwelk door asch 
bedekt werd en van de dikte der gevallene laag op verschillende 
afstanden van den berg, is bij gebrek aan waarnemingen en 
door dat de grens in zee viel, niet mogelijk. Als wij evenwel 
van Banjoewangie, waar, op eenen afstand van 210 minuten 
van den vulkaan, de asch acht duimen hoog lag, eenen cirkel 
om denzelven trekken en aannemen dat de asch, die buiten 
dezen kring bijna nog eens zoo ver verwijderd (tot naar Solo 
en verder) steeds afnemende nederviel, benevens die, welke 
binnen den cirkel digter naar den berg toe zich veel hooger 
ophoopte, gelijkmatig over het geheele areaal, door den 
cirkel ingesloten, verspreid was en dat deze asch eene laag van 
gemiddeld twee par. voeten dikte gevormd heeft, — zoo ver- 
krijgen wij een resultaat dat waarschijnlijk eer te klein dan te 
groot kan geacht worden. Daar nu dit aldus begrensde areaal 
in eene ronde som 158,600 geogr. Cl minuten bedraagt, zoo heeft 
de Tomboro bij de gezegde uitbarsting in het midden van April 
1815, niet minder dan 9,056,195 millioen en 520,000 kubieke « 
