104 
streken ten W., N. W.en Z. W. van den berg waargenomen tot 
aan de zuidkust b.v. bij Tjidammar en de Wijnskoopsbaai. Te 
Bandong en te Tjanjor was de duisternis zoo groot, dat men 
fakkels moest aansteken. Te Buitenzorg bemerkte men voor het 
eerst om 10 uur eene grijze, bruinachtig-roode kleur van de 
benedenhelft des hemels in het O. Z. O. en Z. O., daar, waar 
het Gedeh-gebergte ligt; eene kleur, die zich reeds op eenen 
grooten afstand zeer duidelijk van gewone wolken of nevels 
onderscheidde. 
Gelijk bij de vorige eruptie, zoo heb ik ook nu weder aan 
de welwillendheid van den heer Resident der Preanger Regent- 
schappen (Generaal majoor Cleerens) berigten over de afzonder- 
lijke distrikten van die residentie te danken, wat de uitgestrekt- 
heid van het verschijnsel en de dikte der gevallene asch betreft. 
Daar deze berigten intusschen niet zoo uitvoerig waren als de 
eerste, kon ik het areaal en de hoeveelheid der daarop gevallen 
stof slechts bij benadering bepalen. Volgens die raming kan de 
hoeveelheid slechts een weinig (ongeveer js) meer, dan bij de 
vorige uitbarsting bedragen hebben, niettegenstaande het ditmaal 
te Bandong en te Tjanjor geheel duister werd en de asch, welke 
de vorige keer niet verder kwam dan tot het Gedeh-gebergte, 
in eene regte lijn 22 geogr. mijlen ver, tot Batavia vloog. Deze 
omstandigheid schijnt geenszins aan eene grootere fijnheid en 
ligtheid van de asch te moeten worden toegeschreven (want 
bij vergelijking bleek het, dat zij van de vorige in geenen deele 
verschilde), maar aan de grootere kracht van den toen heer- 
schenden wind en welligt ook aan de oorspronkelijk grootere 
hoogte der aschkolom zelve. 
Uit de rigting welke de asch volgde, is duidelijk op te maken 
dat ook nu weder, even als destijds in Januarij, in weerwil 
van den heerschenden West-mousson, in de hoogere luchtstreken 
een sterke en gelijkmatige zuid-ooste wind woei. 
Den 16tr October 1847 ving de Goentoer weder aan, onder 
een hevig geluid, asch uit te werpen, waarmede den volgenden 
morgen alles in den omtrek bedekt was en welke onder anderen 
ook in den namiddag van den 17%" te Tjanjor nederviel; ja 
