114 
In Berghaus, 1. c. vindt men geschreven : — — « P. bekend door 
de groote uitbarsting van den 12*" Aug. 1772, ten gevolge 
waarvan het geheele land in den omtrek op eene lengte van drie 
mijlen en eene breedte van vijf kwart mijlen verzonk; veertig 
dorpen gingen onder.» ; 
En Lyell zegt Lì c. «—- — voor dat de bewoners zich door 
de vlugt konden redden, zonk de grond in, een groot deel 
des vulkaans viel daarin en — verdween.» 
Is het niet te bejammeren, dat in geologische werken van 
den eersten rang, die met regt voor de beste gehouden worden, 
van een «verzinken» van eenen geheelen vulkaan, benevens 40 dor- 
pen, als van eene ontwijfelbare daadzaak gesproken wordt, 
waarvan geen woord waar is? 
Had men gesproken van eene ophooging des lands, van eene 
soortgelijke gebeurtenis, als waardoor Herculanum en Pompeji 
bedekt werden, dan zou men digter bij de waarheid geweest 
zijn. De gebeurtenis heeft zich aldus toegedragen: 
De Papandaijang, die ontwijfelbaar reeds van het begin af 
een vulkaan is geweest en wiens grootere hoogte vóór 1772 
geheel twijfelachtig is, barstte op dezelfde wijze uit als de Ga- 
loenggoeng in 1822, Het is mogelijk dat daarbij een gedeelte 
van den kratermuur en van den top ingestort is, hetwelk Ee 
bij iedere uitbarsting b. v. van den G. Goentoer plaats heeft; — 
de bodem des kiter! werd door de opstijgende dampzuil op- 
geheven en (even als de lading van een afgeschoten mortier) 
in de lucht geslingerd, — lavamassa’s volgden in ontzettende 
hoeveelheid en verspreidden zich (even zoo als zulks bij den 
Galoenggoeng in 1822 en bijna altijd op Java geschiedt, waar 
de lava nimmer streepsgewijze!) afstroomt en nimmer geheel 
gesmolten, maar slechts roodgloeijend is) in «stroomen uit puin- 
hrokken» over de afhelling des bergs naar die zijde toe, welke 
den sterksten val had, namelijk naar het N. W., — waardoor 
deze af helling op eene lengte van 7? ok en grootste biede van 4 
ba Bandtörmig ig. 
Te) Van het middenpunt (het hoogste Z. oostelijke gedeelte) des kraters af gerekend. 
