L16 
beklommen en mij op togten door het puinhoopen-veld begeleid 
heeft, verzamelde en onderzocht, op mijn verzoek, alle nog 
bestaande herinneringen bij de oude lieden in zijn district. Hij 
zelf is belast met de zorg voor de kultuur van eenige honderden 
laksa’s +) koffijboomen, die voornamelijk aan de afhelling van 
den Papandaijang boven den schoonen Passangrahan Tjisiroepan 
staan en is met de topographie van zijn district goed bekend. 
Op mijne vraag, waardoor toch die verkeerde voorstelling 
der Europeanen, dat het verwoeste land verzonken zou zijn, 
had kunnen ontstaan, gaf hij mij lagchende ten antwoord, dat 
die blanken, die de eerste berigten uit den mond der Javanen 
opschreven, hen waarschijnlijk niet goed begrepen en de beeld- 
spraak van hunne bloemrijke, aan geene wetenschappelijke 
onderscheiding der denkbeelden gewone taal al te letterlijk 
opgevat en veen nederzinken van het land» daaruit afgeleid 
hadden, terwijl door zijne landslieden slechts een omhullen met 
of een begraven zijn in aardmassa’s (namelijk in lava-blokken 
van de verschillendste groollende tot de fijnheid van zand) daar- 
mede bedoeld was. 
Dat het terrein binnen de opgegevene grenzen gemiddeld om- 
streeks 50 voet en op vele plaatsen, waar de puinbrokken in 
hunnen loop door hindernissen gestuit zich tot heuvelen en 
ongeregelde hoopen opelkander stapelden, wel 100 voet hooger 
geworden is, is aan iederen Javaan die deze streek bewoont 
als eene ontwijfelbare daadzaak bekend; ook is de ophooging 
over de aangrenzende afhellingen en over den grond van het dal 
zoo in het oog vallend, dat dit door niemand, die deze streek 
bezocht heeft, betwijfeld wordt. 
Of de berg werkelijk vóór de uitbarsting hooger geweest zij, 
is zeer twijfelachtig; men beweert hetzelfde van alle bergen 
op Java, die hevige uitbarstingen ondergaan hebben. De hoogste 
kegel in de Preanger Hooglanden ligt in het oosten ‘tegenover 
den Papandaijang en is 8645! hoog. De patuur, die ook in de 
voortbrenging der talrijke bergtoppen in deze Regentschappen 
Sj Een laksa is-10000. 
