117 
naar vaste regels te werk ging, heeft de hoogte van 9000: ner- 
gens overschreden. Nu is de bodem des kraters van den Pa- 
pandaijang 6600’ hoog en het hoogste punt van zijnen ringmuur, 
die niet gemeten is, waarschijnlijk 75 à 7400. Wanneer wij 
bovengemelden maatstaf behouden, dan kunnen slechts 1600 
voet (het meerdere van 9000 boven 7400) benevens het thans 
ontbrekende noordelijke gedeelte des kegels door de uitbarsting 
verwoest geworden zijn; maar het is even zoo wel mogelijk 
dat de lange kraterkloof van den Papandaijang, die naar het 
N. W. loopt en eindelijk N. oostwaarts ombuigt, reeds vóór de 
uitbarsting van 1772 bestond. (Uit de wijdgapende opening 
des kraters aldaar, aan die ombuiging, ontlasten zich hare lava- 
puin-stroomen, die in breedte meer en meer toenemende, slangs- 
gewijze naar den dalgrond nedergaan). Want de bijzonderheden 
im die berigten, uit eenen tijd toen nog geen Europeaan de binnen- 
landen der Preanger Regentschappen bezocht, t) berusten op de 
dichterlijke verhalen der inlanders, die in zulke natuurtooneelen 
alleen het wonderbare zien en het belang door Europeanen in 
historische waarheid en juistheid gesteld niet begrijpen, wes- 
halve men zich wel wachten moet, aan hunne berigten on- 
voorwaardelijk geloof te hechten. 2) De Javaan zal ook nimmer 
uit eigen beweging eenen vulkaan beklimmen en jaren lang 
kan een vuurberg dampen, zoo als de Arkopoero in het Eijang- 
gebergte, zonder dat zijn aanwezen in de kultuur-landen aan 
zijnen voet bekend wordt. Het door lavabrokken opgehoogde 
land is 7 minuten lang, afwisselende van één tot 4 minuten 
breed en heeft waarschijnlijk een areaal van 78 CJ minuten 
(of 586,875800 (3 voeten). Wanneer nu de gemiddelde dikte 
dezer ophooging slechts 50 voet bedraagt, zoo bevat zij 2954 
millioen kubiek-voeten vulkanische stof; al ware dan ook de 
(veronderstelde) vroegere top des bergs 5000’ hooger geweest 
dan de tegenwoordige kraterbodem (dus 9600 voet hoog), dan 
zoude deze massa van eenen spits toeloopenden kegelberg, zoo 
1) De eerste was Noronha in het jaar 1787. ge 
*) Behalve daar, waar topographische daadzaken daarmede overeenstemmen, Zoo 
als bij den Ringgit. de 
ES 
