155 
gelijke trachietische lavabrokken, door den krater zelf uitge- 
worpen, kunnen vermengd zijn.) 
Het geldt hier de beantwoording der vraag : vloeiden de slib 
en het water, waardoor het dal overstroomd werd, onder dien 
vorm uit de vulkaan-schacht, kwamen zij uit het binnenste 
der aarde, of kwam het water van buiten en vermengde het zich 
eerst in de kraterkom met de vulkanische asch tot modder? 
Het kan nimmer mijne bedoeling zijn te ontkennen, dat het 
eerste in ’t algemeen mogelijk zij, maar wel, aan te toonen, 
dat bij de voorbeelden, die Java ons van zulke gchoertenien 
heeft geleverd, het voahenbn zijn van groote hoeveelheden 
almospherisch water in de kraterkommen meer dan voldoende 
is, om die verschijnselen te verklaren. 
Sedert ik de kraters van deze slib en water uitbrakende bergen 
en de daarin gelegen groote meren gezien heb, alsmede die aan- 
zienlijke, nog hoogere woudgebergten, walke deze ketels van 
alle zijden omringen, en die afstroomende beken ‚ waarvan het 
water zelfs gedurende den zoogenaamden droogen mousson nooit 
geheel opdroogt, — ben ik ten volle overtuigd dat a/ het water, 
uit den Ihdjeng den 16e Januarij 1817, uit den Kloet in 1825, 
alsmede uit den Galoenggoeng in 1822 gestroomd, zijnen oor- 
sprong uit den dampkring en niet uit het binnenste des vulkaans 
had. Ik wil beproeven dit met bewijzen te staven. 
1. In alle kraters op Java, waarvan water-uitbarstingen bekend 
zijn, liggen meren (b. v. in den Tankoeban Prauw, Galoenggoeng, 
Kloet, Ihdjeng.) 
2. De hoeveelheid uitgeworpen water en slib, staat in ver- 
houding tot de grootte der meren. Die in den Kloet en Ihdjeng 
zijn groot en diep, en de overstroomingen uit deze kraters, 
strekten zich verder dan tot den voet des bergs uit. De modder- 
poelen, die ik in 1857 in den Tankoeban Prauw vond, zijn klein 
en de slikuitbarsting van den 27**" Mei 1846 overschreed nog niet 
eens de grenzen der hoogste streken van de helling des vul- 
kaans, aan de O. en Z. oostzijde. (Zie boven.) 
5. In het jaar 1857 lagen nog in den Galoenggoeng twee 
„ kleine meren, en het bestaan van eenen aan beide zijden door- 
