156 
brokenen dwarsdam in de kraterkloof doet het vermoeden ont- 
staan, dat vóór 1822 de geheele krater met water gevuld was. 
4. Water- of slik-uitbarstingen zijn op Java slechts van die 
vulkanen bekend, in wiers krater meren liggen. Behalve de 
bovengenoemden behooren nog tot deze soort de Kawa Patocha 
en de Telaga bodas, van welke beiden geene uitbarstingen be- 
kend zijn, dus te zamen zes. De overige talrijke vulkanen, in 
’t geheel 57, in wier kraters geen water voorhanden is, ondergaan 
slechts drooge of vuur-uitbarstingen; deze regel is zonder uit- 
zondering. +) 
Het is mogelijk dat de rotskam, door mij dwarsdam genoemd, 
het overblijfsel van den Z. O. kratermuur is, die bij de uitbar- 
sting vergruisd werd, ja dit is zelfs zeer waarschijnlijk, wanneer 
men zich die duizende, uit trachiet bestaande rotsbrokken 
herinnert, die slechts door de vergruizing van belangrijk groote 
bergmassa’s kunnen zijn ontstaan, en wanneer men de ver- 
klaring der Javanen niet uit het oog verliest, dat de vorm 
des bergs, na de uitbarsting, geheel veranderd was en dat 
vroeger op dezelfde plaats, waar nu de ontzettend groote kra- 
terspleet ligt, slechts een dal bestond. Is deze gissing nu 
gegrond en de dwarsdam het overblijfsel van het Z. oostelijke 
gedeelte des kratermuurs, dan moet de krater voor 1822 van 
alle zijden ingesloten d.i. ketelvormig geweest zijn en moet we- 
gens de groote hoogte die de nu nog staande wanden tot 1500 voct 
boven den kratergrond bereiken, toen een zeer groot meer 
bevat hebben. 
Het water van zulk een meer, plotseling zich uitstortende, 
is alleen reeds voldoende om eene groote overstrooming te 
veroorzaken. Het kan reeds vroeger modderig geweest zijn, 
«oo als het water in den Tankoeban Prauw, en het kan (zoo 
als dit in den Telaga bodas en nog sterker bij het heete meer 
in den Ihdjeng het geval is) heet geworden zijn zonder te 
verdampen, evenmin als zulks bij de twee bovengenoemde 
kraters plaats heeft wegens den aanhoudenden toevoer van 
1) De overige bewijsgronden vindt men bij den Kloet en Idhjeng. 
