164 
van den Tjerimar vindt men ook ijzerkies in groote hoeveelheid 
en in groote teerlingvormige kristallen. Nog eenige honderd 
voeten lager dan deze rotsen, schuins in het W. Z. W. van 
dezelven vindt men lagen ijzerhoudende klei van groote dikte, 
door welke (binnen de bedding van eene kleine rivier) eene zeer 
rijke aardoliebron dringt. 
Wij zullen nog andere soortgelijke voorgebergten leeren ken- 
nen bij den Slamat, Merapi, Oengarang, Lawoe, maar duidelijk 
en in eenen grootschen vorm vooral bij den Soembing en Mer- 
baboe. Hier zullen wij de vermelde eigendommelijkheden, de 
karakteristieke vorm, de dwarsche stand met betrekking tot den 
hoofdvulkaan, het hoogland er achter, enz. steeds weder zien 
verschijnen, zoodat het ten duidelijkste blijkt, dat zij naar 
eene algemeene wet zijn gevormd, dat zij zich altijd als bege- 
leiders van kegelvormige vuurbergen vertoonen en dat zij eene 
groote beteekenis ten opzigte, van dezelven hebben. Zij zijn 
namelijk of opgehevene gedeelten der neptunische formatie, die 
eenmaal door splijting ver uiteengebarsten die steile afgebrokene 
wanden vormde, die men als de vertikale doorsnede van het 
oude (neptunische) gebergte steeds naar de vulkanische hoofd- 
keten heengekeerd ziet, — of zij vertoonen zich als gestolde 
trachiet- en _dolerietmassa’s, die uit gemelde spleten zich het 
eerst eenen weg baanden en in wier midden dan langzamerhand 
de vulkaankegel zich verhief door opeengestapelde trachiet- en 
lavalagen van jongeren oorsprong. De vlakke hooglanden tusschen 
de voorgebergten en de vulkanische hoofdketen behooren tot de 
schoonste, vruchtbaarste streken, welke Java in het koele klimaat 
bezit en zijn gestolde lavastroomen, die uit den eentraalkrater 
gebraakt tegen de genoemde verheffingsranden — den ouden 
circus des vulkaans — aanstieten en zich opstuwden. Maar het 
zijn niet alleen hunne ligging en gesteldheid in *t algemeen, die 
de juistheid onzer bewering staven, — dit doen nog de dik wijls 
zeer sterke aderen van doorgebroken vulkanischen steen» 
die de klei- mergel- of zandsteenlagen dier oudere neptunische 
verheffingsranden veelvuldig doorloopen, — verder de steeds 
bepaalde hoogte op welke de voorgebergten hunnen vulkaan 
