IL. 
Wenden wij thans den blik naar het beter, meer volledig be- 
kende Java, doorsnijden wij het eiland in derigting zijner lengte, 
namelijk, der lengte-as, die wij, wel is waar willekeurig, doch 
op grond eener veronderstelling, welke zeer veel waarschijnlijkheid 
bezit, getrokken hebben door dat gedeelte des eilands, waar zijne 
massa haar grootste volumen bereikt, (1) namelijk, van de Peper- 
haai, aan de straat Soenda, door de vulkanen G.-Salak, Gödé, 
door het plateau van Bandong, den G.-Soembing , Mérbaboe, Lawoe, 
Ténggër en Idjèn, tot aan de oostkust, noordwaarts van Banjoe- 
wangi. Hare rigting van het eerstgenoemde tot het laatstgemelde 
punt is oost 123° ten zuiden, terwijl hare lengte 552 geographi- 
sche minuten bedraagt. Wanneer wij de kaart beschouwen, valt 
onze blik op het voor ons afgebeelde land in de rigting van het 
zuiden naar het noorden, of, juister gezegd, naar het noorden 
127 ° ten oosten. — 
Wat de ligging betreft, zoo wel de betrekkelijke ligging der ber- 
gen en andere punten op deze hoogte-kaarten, als ook de abso- 
lute geographische positie der plaatsen, deze is gegrond op eene 
plano-kaart van Java, vooral van zijne bergen en vulkanen, welke 
door mij is ontworpen geworden. 
Het is er verre van verwijderd, dat ik de waarde zou trachten 
te verminderen, welke de eerste kaart bezit, die van dit eiland 
is uitgegeven, namelijk: de kaart van Thomas Stamford Raftles. 
Op deze kaart zijn de vulkanen en kegelbergen, te rekenen van 
den Goenoeng-Karang tot aan den Goenoeng-Idjèn, afgeteekend 
geworden naar de opgaven, gedaan door Dr. Thomas Horsfield, 
die de resultaten zijner navorschingen en reizen aan den toenma- 
ligen Gouverneur-Generaal van Java, T. S. Raffles, had medege- 
deeld. (2) Men moet geregtigheid laten wedervaren aan den man , de 
2 (1) Door die lijn, waarin waarschijnlijk het zwaartepunt van zijn volamen zou vallen 
indien men alle bergen van het eiland gelijkmatig over de oppervlakte der gansche ruimte, 
en. 
d 
n de kusten van het eiland ingesloten, kon verdeel 
(2) Door onoplettendheid van den graveur werd de naam van den G.— 
werd die v. e - 
n the Verh. v. h. Bat. 
deel VIII ‚1816 en tweede druk, 1826. De auteur, die zich in 4804 in de 
Preanger Regentschappen bevond, schreef dit Essay in 4812 
ke 
. 
