102 
zigte der lengte-as van Java. Ik heb het bestaan van die vulkaanrijën , 
en de bepaalde rigting waarin zij verloopen, slechts willen aantoonen, 
terwijl het aan latere natuuronderzoekers wordt overgelaten dit 
punt in een helder daglicht te stellen. 
Wanneer men mag aannemen , hetgeen trouwens aan geen twijfel 
onderhevig is, dat de vulkanen opgestegen, of, beter gezegd, op- 
geweld zijn uit lange spleten, dat zij zich boven die spleten lang- 
zamerhand door hunne uitwerpselen tot kegelbergen hebben opge- 
hoogd , zoo duiden die vulkaanrijën , zoo wel de lengte-rijën van het 
eiland als de dwars-rijën: — de rigling aan dier spleten, welke 
zich onder bepaalde, hier vroeger opgegevene hoeken snijden. 
Alvorens wij overgaan tot het behandelen van de afzonderlijke 
deelen der hoogte-kaart van Java, zij het mij vergund nog een 
en ander te voegen bij de algemeene , vergelijkende beschouwingen , 
betreffende Java en Soematra, waarvan wij reeds vroeger met een 
enkel woord hebben gewag gemaakt. 
Vergelijkt men de beide hoogte-kaarten, n°. 1 en 2, met elkander, 
dan ontwaart de beschouwer reeds op het eerste gezigt den grooten 
rijkdom aan kegelbergen, welken Java boven Soematra bezit. Het 
grootste aantal geïsoleerde kegels verheft zich in de oostelijke helft 
van het eiland, terwijl daarentegen de grootste ontwikkeling der 
massa (het meerendeel van het volumen) in het westelijke gedeelte 
van het eiland wordt waargenomen, namelijk, in de Preanger Re- 
gentschappen , alwaar, in de zone van 2 tot 4000 voet, zeer uit- 
gestrekte hoogvlakten worden gevonden , omringd door kegelvormige 
bergtoppen, die nergens elders op Java zoo talrijk zijn als in dit 
gedeelte des eilands. Deze westelijke streken bezitten derhalve, 
meer dan eenige anderen van Java, eene groote overeenkomst 
met de Batta-landen op Soematra; die overeenkomst openbaart 
zich niet slechts in de uiterlijke gedaante, in de groote massa van 
derzelver volumen, in de aanmerkelijke hoogte waarop die streken 
zijn gelegen, maar insgelijks in het klimaat, dat aan dezelven 
eigen is en dat afhangt van hare gedaante en van hare hoogte-ont- 
wikkeling, in de meerdere koelte, die er heerscht en in den over- 
vloedigen regen, welke hare oorspronkelijke wouden bevochtigt. 
In elk dezer opzigten wordt er tusschen het oostelijke gedeelte 
