155 
zijn noordelijken voet, aan den breukrand der opgehevene formatie, 
zijn de vulkanen uitgebarsten; dit is niet slechts op Java het geval, 
maar wij ontwaren dit insgelijks op de eilanden Lombok , Soem- 
bawa, ja, waarschijnlijk heeft zulks even zeer plaats op al de 
overige eilanden, waar vulkanische kegels, zoo als, b. v., de 
Témboro, de piek van Lombok oprijzen, ten noorden der bergke- 
tenen , namelijk, der zuidelijke neptunische verheffingszone. 
Maar daarenboven rijzen insgelijks noordwaarts van de noordelijke 
verheffingszone eenige vulkanen opwaarts en wel één aan elk uit- 
einde : aan haar westelijk uiteinde verheft zich de uitgedoofde 
vulkaan van Djapara, de G.-Moerio, terwijl aan haar oostelijk 
uiteinde, benoorden Poeloe-Wetter, de Goenoeng-Api wordt gevonden, 
waarop oostwaarts nog eenige anderen volgen, als : Poeloe-Sèroea, Da- 
mé en Nila, die door den vuurglans zijner uitgebraakte lavablokken 
den zeelieden in dit gedeelte der oceaans menigwerf tot baken strekt. 
Deze splijting van het neptunische gebergte op Java, welke aan- 
vangt in den meridiaan van den G.-Mérbaboe en zich oostwaarts 
uitstrekt in twee lijnregte en evenwijdig ten opzigte van elkander 
voortloopende takken , — in twee hoofdverheffingszonen , waaraan 
de verschillende, geringere oneffenheden des bodems zich aansluiten, 
die splijting is een hoogst merkwaardig verschijnsel, die vorm her- 
innert ons aan het lijnregte parallellismus, dat wij op zoo vele 
andere eilanden en bergketenen waarnemen , zoo als op Soematra 
en het Maleische schiereiland; het vertoont zich in te duidelijke 
trekken aan ons oog,dan dat het onze aandacht zou kunnen ont-- 
glippen, al is het ook, dat de grootste, oostelijke helft van den 
noordelijken tak nog onder de wateren des oceaans bedolven ligt. 
Aan deze splijting, welke van den G.-Oengaran en Mèrbaboe af 
ter wederzijde door twee lange takken wordt begrensd, is Java 
zijne eenige groote en bevaarbare lengte-rivier, de Kali-Solo, ver- 
schuldigd; alle overigen zijn korte dwarsbeken , wier loop of zuid- 
waarts of noordwaarts is gerigt. 
In het voorafgaande hebben wij slechts dat gedeelte des lands 
tot een onderwerp onzer beschouwing genomen, hetwelk zich ver- 
heft boven den tegenwoordigen spiegel der zee, ons nulpunt. Wil men 
echter naauwkeurig te werk gaan en de parallel-splijting van het 
