168 
Indien de landmassa’s, welke wij thans op den aardbol waar- 
nemen , hun ontstaan verschuldigd zijn aan eene langzame opdrij- 
ving boven den spiegel der zee, of, misschien gedeeltelijk, aan 
eene plotselinge opheffing boven het niveau des oceaans, ten ge- 
volge van de werking van krachten, die zich hier meer, elders 
minder deden gevoelen, dan zullen in andere oorden der wereld 
eilanden moeten bestaan, wier uiterlijke gedaante de treffendste 
overeenkomst aanbiedt met die zonderling gevormde eilanden , door 
ons hier onder n°. 5, 7 en 15 opgeteld. En inderdaad, wij zien, 
dat vele der Philippijnsche eilanden , zoo mede Celebes , Djilolo van 
nabij overeenkomen met onzen 4den en bien vorm , waar , namelijk „ 
de omtrekken der kust smalle, ver landwaartsin reikende zee- 
armen vertoonen, welke ook Java zou bezitten , indien het door 
de zee ter hoogte van 1000 à 1500 voet ware bedekt. Steunt deze 
overeenkomst, gelijk wij veronderstellen dat werkelijk het geval 
is, op eene natuurwet, dan moet de hoogte der straks vermelde 
land-en bergvormen op Djilolo, Gelebes , enz., van zeer nabij over- 
eenkomen met die van Java, indien 1400 à 1500 voet wordt 
afgetrokken van die, welke op het laatstgenoemde eiland worden 
waargenomen. 
Ik meen met grond te mogen veronderstellen , dat zulks werkelijk 
plaats vindt, want alle kegelbergen op Ternate , Djilolo- en Menado 
rijzen slechts ter höogte van 6 à 7000 voet (1) en geen enkele 
bereikt de zone der meeste Javasche bergtoppen, namelijk, van 9 
en 10000 voet; wijders moet de bodem dezer eilanden, voor het 
grootste gedeelte, van vulkanischen aard zijn, terwijl het neptuni- 
sche, droog liggende terrein er eene veel geringere uitgestrektheid 
moet bezitten „dan op het hooger uit de baren opgerezene Java, — 
en dit ís, naar ik meen, insgelijks het geval. 
(1) Volgens Dr. Forsten. 
