208 
kloven het door regen en nederploffing van wolken gevormde 
water in eene aanmerkelijke hoeveelheid is zaâmgevloeid, zoo 
zijn daarentegen de kloven op den G.-Soembing — behalve kort 
na het nederstorten van regenvlagen — boven de zone van st à 
4000 voet geheel droog en eerst beneden deze grens worden op 
den bodem der kloven kleine beken aangetroffen of plaatsen ge- 
vonden, waar het zaÂmgeloopene water bronnen doet ontspringen. 
Rijst is op Java het hoofdzakelijke voedingsmiddel der bewoners. Zij 
wordt voornamelijk geteeld op onder water gezette velden, Sawah’s 
geheeten, wier vruchtbaarheid geheel en al afhangt van het zekere 
en voortdurend bevochtigen er van. Het daartoe gebezigde water 
wordt derwaarts geleid in kanalen , — Sëlokan’s, — waardoor 
het van hooger gelegene punten der bergafwaarts vlietende beken 
naar de Sawah’s heenstroomt. In de uitgestrekte kultuurvlakten der 
heete zone kan de rijst niet op eene andere wijze worden geteeld 
dan in kunstmatig onder water gezette velden, waardoor tevens 
elke andere door kunst aangebragte bemesting overbodig wordt. 
Rijkdom aan water der beken, wier oorsprong in het gebergte 
ligt, is derhalve een eerste vereischte tot vruchtbaarmaking des 
bodems, tot bevordering van het geluk en de welvaart van de be- 
woners des lands. Vele duizende guldens worden jaarlijks door 
de Indische regering besteed tot het aanleggen van dammen, tot het 
in stand houden van Sëlokan’s. Zoo wel ten gevolge der bijzondere 
gedaante als der plantaardige bekleeding des lands, en een meer 
algemeenen invloed uitoefenende meteorologische oorzaken, is 
Oost-Java, te rekenen van Soerakërta, maar vooral van Kèdiri, 
veel drooger dan het westelijker liggende Hoog-Java. De onver- 
schillige, kortzigtige Javaan is steeds en in alle deelen van het 
eiland geneigd de oorspronkelijke wouden, die aan de berghellin- 
gen opwassen, door de bijl en het vuur te vernielen, waardoor 
een steeds grooter wordend gedeelte des eilands met Alang alang- 
gras wordt bedekt. 
Naar mijn oordeel, zou het derhalve zeer doelmatig zijn, indien 
het uitroeijen van wouden boven de zone van 4 à 5000 voet, — 
op welke hoogte toch geene kultuurgewassen worden aangebouwd, — 
