209 
vooral in Oost-Java werd verboden, welke maatregel in latere jaren 
nog weldadige gevolgen zow uitoefenen. 
Toen LrscuenauLt pe LA Tour ten jare 1805 van Panaroekan 
naar Soembër waroe reisde, (1) lag de noordelijke vlakte in dit 
oostelijke gedeelte des eilands, van den voet der bergen tot aan 
het strand der zee, bedolven onder de schaduwen van het onaf- 
gebrokene bladerendak van een woud, waardoor hij zijn togt over 
een smal voetpad voortzette. Ter naauwernood werd daarin eene 
menschelijke woning, een klein gehucht aangetroffen. Thans echter, 
na een verloop van 39 jaren (in 1844), is bijna de gansche vlakte 
met Sawah’s bedekt, groepen van ooftboomen en Kokos-palmen ver- 
heffen zich boven den glinsterenden waterspiegel en beschaduwen 
de honderden van hutten en dorpen, die er in verstrooid liggen. 
Tijdens ik in October, 1859, voor de eerste maal het plateau 
van Péngalengan betrad, dat zuidwaarts van Bandong ter hoogte 
van 4 à 44 duizend voet ligt, verhief zich boven mij het ge- 
welf van een onafgebroken woud en nergens drong eene enkele 
zonnestraal door tot op den donker beschaduwden bodem. Eenige 
jaren later, en toen ik in 1847 de hoogvlakte het laatst bezocht, was 
een gedeelte van dat wijd uitgestrekte woud ten minste ter lengte 
en ter breedte van 5 palen geveld; die streek had een gansch 
ander uiterlijk gekregen dan vroeger. In plaats van de sombere scha- 
duwen der wouden van voorheen, ontwaarde men er lagchenden 
zonneschijn op de opene vlakte, 15 millioen koffijstruiken en 
750000 Dadap-boomen hadden de plaats ingenomen der voorma- 
lige reusachtige woudburgers, en twee kleine plantjes, waarvan 
vroeger in de schaduwen van het woud geen spoor te vinden 
was, hadden zich als onkruid ontwikkeld op den humus- 
rijken bodem, als het ware van den oogenblik dat de bodem 
regtstreeks door het zonnelicht werd getroffen, hetwelk des- 
tijds waarschijnlijk sedert vele eeuwen voor de eerste maal er 
op nederschoot. Het waren Ageratum eonyzoides L. en Bidens 
leucantha Wild. — Zij vermenigvuldigden zich zoo verbazend 
(1) Zie Annales du Muséum d'histoire naturelle, t. XVIII. p. 425, etc. 
14 
