212 
de zetel van het bewind van daar verplaatst naar Banjoe wangi — 
toen streden de vorsten van Balaboean nog voor het behoud hunner 
onaf hankelijkheid. Maar deze hardnekkige en langdurige oorlogen 
gevoerd met den « Keizer van Java», dat is, met den Soesoehoe- 
nan van Mataram of met diens vasallen, de gewone gevolgen eens. 
oorlogs tusschen inlandsche volken van Java, hongersnood en ept- 
demiën , hebben sedert 1590 het eene bebouwde gedeelte des lands 
na het andere verwoest, de bevolking van lieverlede meer en meer 
doen afnemen, terwijl aan de andere zijde de vegetabile wildernis, 
het majestùeuse woud! met gelijken tred zich naar alle zijden 
uitbreidde, den eenen akker na den anderen overweldigde en ein- 
delijk door zijne onweêrstaanbare, tropisch-weelderige groeikracht 
zich de alleenheerschappij verzekerde. Zoodanig versmolt de bevol- 
king van dit aloude, beroemde rijk tot op eenige geringe over- 
blijfselen , die in ver van elkander verwijderde oorden eene schuil- 
plaats vonden. 
Waar vroeger Sawah’s werden gevonden, waar vruchtboomen 
en palmen tierden, die in boschjes rondom steden en dorpen 
waren geplant, daar zijn hoogstammige wouden opgeschoten, 
die het gansche vlakland heinde en verre als met één enkel 
loofgewelf dekken! Reusachtig geboomte , waaronder de be- 
ruchte giftboom Antiaris toxicaria Lesch. wordt gevonden, 
heft thans zijne kruinen hemelwaarts ter plaatse waar vroe- 
ger vruchtbare akkers, lagchende velden werden gezien, ja, 
men waant zich in een oorspronkelijk woud (1) verplaatst, al is 
het dat men het oog slaat op de ruïnen van tempels en van paleizen, 
thans in het digtste kreupelhout verscholen, maar die zich vóór 
slechts anderhalve eeuw nog in al hunne pracht vertoonden. Doch 
ook deze wouden werden andermaal door de bijl geveld, want 
sedert de Nederlandsche regering, na de herstelling des vredes , 
eene doelmatige organisatie des lands heeft ingevoerd, is het tal 
der bewoners van deze oorden niet slechts vermeerderd, maar 
het neemt nog dagelijks toe. 
(1) Zie de fraaije afbeelding van een dergelijk woud, waarin ie weerhesin vgen en 
obtusifolia Mart. voorkomt : «Ruïne van den tempel te Matjan poetih» in het w 
r Javasche oudheden», uitgegeven door CG, W. Mieling, te he ienianbepi. Hest. 
