te 
ed 
Gt 
Eerste zone. Klimaat. 
in het luchtruim rondgevoerd en op een grooten afstand van de 
plaats waar zij oorspronkelijk stonden , worden neêrgeworpen. 
De zoogenaamde moessonwind, de wind, die op gezette lijden 
wederkeert, — ik ken er slechts een op Java, namelijk, den 
westelijken of noordwestelijken wind, welke gedurende de Europe- 
sche wintermaanden waait, en op Java de regenwolken voor zich 
uit stuwt, — deze wind doet zijn invloed insgelijks slechts tot 
op eene zeer geringe hoogte boven den spiegel der zee, aan de 
buitenwaarts gekeerde hellingen der bergen gevoelen, alwaar hij 
hoogstens tot op 5000 voet bemerkbaar is, terwijl hij ter naau- 
wernood kan bespeurd. worden in de binnenwaarts gelegene 
streken en dalen van het eiland, die rondom door bergen zijn 
omringd. Naar gelang men zich verder landwaarts in begeeft , naar 
gelang men hooger bergopwaarts stijgt, naar die mate vermindert 
het onderscheid tusschen het drooge en het regenachtige jaargetijde. 
In de schoone centraal-vlakten en dalen van Java, als Bandong , 
Garoet, heerscht een klimaat, dat, wel is waar, het gansche jaar 
door niet onveranderlijk hetzelfde is, maar het sterke kontrast 
tusschen het drooge en het regenachtige jaargetijde wordt aldaar 
in eene veel geringere mate waargenomen dan in de vlakke kust- 
streken, want alléén in die oorden doet zich de west-moesson in 
al zijne kracht gevoelen. 
De zoogenaamde oost-moesson, op Java oost-zuidoost, zuidoost-, 
insgelijks menigwerf oost-noordoostelijke wind, is de zuidoost-pas- 
saatwind zelf. Deze waait tn de hoogere luchtlagen , boven 6000 
voet, het gansche jaar door, terwijl daarentegen de invloed van 
den westewind zich nimmer tot in de zone van 6000 voet laat 
gewaar worden. Gedurende een tijdvak van 12 jaren heb ik met 
bijzondere opmerkzaamheid de rigting gadegeslagen, waarin de 
dampwolken der kraters, die strepen ter lengte van verscheidene 
mijlen vormen, zich in den dampkring uitstrekken; zij werden 
steeds, zonder dat hierop eene enkele uitzondering voorkwam, 
naar het westen of west-noordwesten (somtijds naar het west- 
zuidwesten) voortgestuwd, nimmer hadden die strepen eene oos- 
telijke rigting, ja, dit was zelfs niet het geval, wanneer een sterke 
west- of noordwestelijke wind de somberste regenwolken over de 
5 
