to 
Eerste zone. 25 Kultuur. 
opzigte worden de opgenoemde boomsoorten verre overtroffen door 
Kënari, s.Kitoewak: Canarium commune L., welks pitten eene 
voortreffelijke olie opleveren, en als amandelen worden genuttigd ; 
wijders door den fijn gebladerden tamarinde-boom Asam, s. j. Asèm: 
Tamarindus indica L.; waar deze boomen ter zijde van den weg 
zijn geplant, kan men zich gewoonlijk verzekerd houden , dat men 
in de nabijheid van een hoofddorp is aangekomen. Geene andere 
_ boomsoort vormt zulke fraaije, lommerrijke lanen als de laatstge- 
noemde. Slechts de Wéringin-boom (Ficus benjaminea) overtreft 
hen in omvang en in digtheid van loofgewelf ; doch deze boomsoort 
wordt alléén in de vorstenlanden tot het beplanten van wegen ge- 
bruikt en wordt meer algemeen op de Aloen-plaatsen der dorpen 
gevonden. — Hier en daar ontwaart men van tijd tot tijd een Poön 
dandoer of Randoe alas : Salmalia malabarica Schtt. Endl., 
maar des te zekerder trekt hij het oog des reizigers tot zich door 
zijne reusachtige grootte en het bladerlooze zijner takken , die als- 
dan, in zijn bloeitijd, allerwege bedekt zijn met groote bloemen , 
waarvan het binnenste met eene scharlakenroode kleur is over- 
togen. Ook de vrucht van dezen boom, die steeds de nabijheid van 
een dorp aanduidt, levert katoen op. 
GEWASSEN, DIE TOT HET VORMEN VAN HEGGEN worden gebe- 
zigd. Niet altijd strekt het rijstveld — de Sawah — zich uit tot aan 
den zoom der boschjes, die hier en daar er in verstrooid liggen ; ak- 
kers van geringe uitgestrektheid omringen menigwerf de dorpjes , 
gelijk in Europa tuinen in de omstreken er van worden aange- 
troffen, en daarin is het, dat verscheidene der vroeger genoemde 
gewassen worden aangekweekt, die minder algemeen in de Java- 
sche huishouding worden gebezigd dan de rijst; dergelijke velden 
worden voornamelijk op een heuvelachtigen bodem aangetroffen. 
Deze kleinere stukken gronds worden in vele streken omtuind 
met Pandan rampé : Pandanus latifolius Ramph. en Pandan 
tikar, s samak : Pandanus Samak massk., die men veelvuldig 
aanplant, uithoofde hunne bladeren worden gebruikt tot het 
vlechten van matten; elders ontwaart men Djarak kosta (of 
Dj. djoetoen): Curcas purgans Mdk, Soesoerah : Euphorbia anti- 
quorum 1, of Tikël baloeng : Euphorbia Tirucalli 1, die, be- 
