el 
el 
te 
Eerste zone. Negende gebied. 
holen, waardoor wortelen van vijgenboomen menigwerf 100, ja, 
200 voet ver binnenwaarts dringen. Bezoekt men het binnenste 
dezer holen, dan ziet men water uit alle reten en spleten afdrup- 
pelen, en bijna voor het oog des reizigers dropsteen vormen, welke 
deels in takken aan het gewelf hangt, deels op den bodem der 
holen zich in de zonderlingste vormen verheft. Dit water bevat 
derhalve koolzuren kalk in opgelosten toestand en wordt zelfs ge- 
durende de droogste maanden des jaars alhier gevonden, ten gevolge 
van den nachtelijken dauw, welke op de met woudgeboomte 
bedekte oppervlakte der rotsen valt. In zuiver (luchtvrij) water — 
in regenwater — lost koolzure kalksteen zich niet op, die tot de 
volstrekt onvruchtbare bodemsoorten behoort, wanneer er geene 
organische bestanddeelen in aanwezig zijn. Volgens Liebig (t) 
wordt de oplossing van den koolzuren kalk mogelijk gemaakt door 
de aanwezigheid van vruchtbare aarde, ontstaan uit vergane 
plantaardige zelfstandigheden, welke op het dek, het gewelf. der 
kalksteenholen wordt gevonden, derhalve door de aanwezigheid van 
humus, die «door bijkomend ’htigheid en lucht onop} ij l 
zuur ontwikkelt, welke in regenwater wordt opgelost. Het regenwater, 
dat met koolzuur is bezwangerd geworden, sijpelt door den poreu- 
sen kalksteen en lost bij zijn doorgang door het gesteente zoo 
veel koolzuren kalk op als met de in het water aanwezige hoeveel- 
heid koolzuur overeenkomt. In het binnenste van het hol aange- 
komen, verdampt het water en de overmaat van koolzuur, en de 
kalksteen , welke nu wordt afgescheiden, overdekt gewelf en wan- 
den met kalkkorsten, die een rijkdom van vormen bezitten.» — Wel 
is waar, de juistheid dezer verklaring mag niet worden betwijfeld, 
maar aan de andere zijde mag de groote hoeveelheid koolzuur 
niet uit het oog worden verloren, welke de bladeren van het 
geboomte, dat den schedel der kalkbanken dekt, des nachts 
uitwasemen, benevens den buitengewoon rijken overvloed van 
dauw, die elken helderen nacht op Java valt, waardoor natuur- 
lijkerwijze de hoeveelheid koolzuurhoudend water, hetwelk door 
de kalkbanken sijpelt, zeer wordt vermeerderd. Met grond van 
an We. in ihrer Anwendung auf Agricultur , etc. Sochsto Aufl. Braunschweig, 1846. 
Hadz. 123. 
