Eerste zone, 566 Twaalfde gebied. 
van ladders, die in Praoe’s zijn geplaatst. Op de eene rots, de 
mannelijke rots : Bandong lalaki, groeit de mannelijke bloem , op 
de andere, de vrouwelijke rots : Bandong perampoean , wordt de 
vrouwelijke bloem gevonden; gene ligt op een afstand van 15, 
deze op een afstand van 12 roeden (Toempak) van de zuider kust 
des eilands.» — Toen de vorsten van Java nog eene onbeperkte 
heerschappij voerden, was het ieder op doodstraf verboden deze 
plant te plukken; niemand mogt haar dragen dan de Keizer, 
Soesoehoenan, van Soerakërta (Solo). Maar ook hij droeg haar 
slechts eenmaal gedurende zijn gansche leven, namelijk, op den 
dag zijner krooning, bij de heilige plegtigheid, waardoor hij tot 
Keizer werd verheven. Een gezantschap, bestaande uit eenige 
rijksgrooten met een talrijk gevolg , begaf zich uit de residentiestad 
Solo naar Noesa kambangan , waar een beambte woonde , wiens eenige 
bezigheid hierin bestond, — maar die ook niets anders mogt verrig- 
ten, — om gindsche rotsen te bestijgen , de heilige bloem te plukken 
en die over te reiken aan het gezantschap , dat hem in Praoe’s der- 
waarts geleidde. Widjojo koesoemo is de naam dezer zeldzame 
bloem. Met den stengel in eene geringe hoeveelheid vochtige aarde 
gestoken, werd zij op een zilveren schaal, waarover een kostbaar 
verhemelte zijne schaduw wierp, naar de hoofdstad gevoerd; ter 
wederzijde reed een aantal gewapenden, en de plegtige stoet werd 
voorafgegaan en gevolgd door leden van het gezantschap , waarvoor 
de bevolking der verschillende oorden, waar langs deze plegtsta- 
tige optogt trok, zich vol eerbied op de knieën wierp. 
De heer D.G. Noorpziek, Ass.-Resident van Tjëlatjap , heeft de 
vriendelijkheid gehad mij verscheidene in bloei staande exemplaren 
dezer plant (in Mei, 1847) gedurende mijn verblijf aldaar te ver- 
schaffen door tusschenkomst van ‘een vertrouwden Javaan , — den 
aangestelden plukker der Widjojo koesoemo (1) gédurende de voor- 
malige, Keizerlijke regering! — Zij zijn onderzocht en bestemd 
geworden door den heer W. H. de Vriese. Zie daaromtrent Noot 7. 
(1) _Widjoje  koesoemo j. beteekent «de alles overtreffende bloem »; Bandong mm. wil 
zeggen : dam. 
