et 
Tweede zone. 57 Klimaat. 
een gemiddeld bedrag te verkrijgen nopens de mate van vochtigheid 
der lucht. Dit heeft niet slechts zijn oorsprong 1°. in de groote 
afwisseling, welke daarin op verschillende tijden wordt opgemerkt, 
maar zulks hangt buitendien in eene zeer hooge mate af 2o. van 
de plantbekleeding des bodems en 5° van de plaatselijke ligging 
der streek, alwaar de waarneming geschiedt. Wat de bekleeding 
des bodems betreft, ten dezen opzigte blijkt uit de gelane waar- 
nemingen op eene onwraakbare wijze, dat kale, slechts met gras 
begroeide. bergen of bergvlakten, bij voorbeeld, het plateau van 
Diëng, dat ter hoogte van 6500 voet is gelegen, de bergstreken 
des G.-Mérapi en Mérbaboe, welke in de zone van 4} à 74 duizend 
voel liggen, in dezelfde maanden drooger zijn dan de bergvlakten 
en berghellingen, welke op eene gelijke hoogte worden gevonden, 
doch die met schaduwrijke oorspronkelijke wouden zijn bedekt , zoo 
als, bij voorbeeld, het geval is met de plateaux en gebergten ten 
zuiden en ten zuidwesten van Bandong in de Preanger-Regent- 
schappen. Wat de plaatselijke ligging betreft, zoo leert de onder- 
vinding, dat in dergelijke oorden, die, even als het geval is met 
Buitenzorg, gelegen zijn aan den voet van hooge, met wouden 
bedekte berghellingen, tot waartoe zich de noordelijke alluviaal- 
vlakte uitstrekt zonder ergens te worden afgebroken, dat, zeg ik , 
in dergelijke oorden een veel vochtiger klimaat heerscht en dat 
aldaar eene grootere hoeveelheid regen valt. De reden biervan is 
deze: al de dampen, welke boven den spiegel zijn gerezen der rijst- 
velden, die deze wijd uitgestrekte vlakte bedekken, worden door den 
zeewind gestuwd tegen den voet dier bergen, zij stijgen opwaar{s 
langs de koelere berghellingen, verdikken zich en vormen wolken. 
En ten 4°. moet hierbij in het cog worden gehouden, dat gansch 
Oost-Java over het algemeen een veel drooger klimaat bezit dan het 
westelijke hoogland, alwaar de bodem op gelijke hoogte als in 
Oost-Java eene veel grootere uitgestrektheid , meer massa (volumen) 
bezit en meer met wouden bedekt is,en dit is voornamelijk het 
geval in de Preanger-Regentschappen. (Vergelijk hiermede de 1ste 
afdeeling, hoogte-kaart ne. I, IX en X.) De grootere droogte, welke 
Oost-Java kenmerkt boven het westelijke gedeelte des eilands, laat 
zich reeds bespeuren van het gebergte Diëng af, neemt steeds toe, 
