ct 
tl 
er) 
Tweede zone. Klimaat, 
grammen, deze slechts 15,70 grammen waterdamp ophouden, — 
zoo volgt hieruit, dat de absolute hoeveelheid waterdamp, welke 
de lucht kan bevatten, afneemt naar gelang men hooger in den 
dampkring opklimt, de droogte derhalve, in absoluten zin genomen, 
vermeerdert. Gewoonlijk wordt insgelijks de betrekkelijke mate 
van vochtigheid des dampkrings, waarbij men het verschil van 
temperatuur in aanmerking neemt, op grootere hoogte geringer 
gevonden dan aan de kusten, al is zulks niet immer, bij voor- 
beeld, niet het geval in de wolkennevelen, in de vochtige oorspron- 
kelijke wouden van de derde zone, alwaar de lucht in tegendeel 
menigwerf ten volle met waterdamp is verzadigd. Uithoofde de 
absolute hoeveelheid waterdamp, aanwezig in den dampkring, 
steeds geringer wordt, naar gelang zijne temperatuur daalt, de 
lacht der zonen, welke men bij het beklimmen der bergen be- 
reikt, koeler wordt, uithoofde de ongezondheid van het tropische 
klimaat aan de kusten des eilands voornamelijk moet worden toe- 
geschreven aan de groote hoeveelheid waterdamp, welke de lucht 
aldaar bevat, die, vereenigd met de groote hitte, dien verzwak- 
kenden invloed uitoefent op het ligchaamsgestel der Europeërs, 
waardoor leverziekten , diarrhoeën en koortsen ontstaan, zoo mag 
het als eene uitgemaakte waarheid worden beschouwd, dat , alge- 
meen genomen, het klimaat op Java voor Europeërs gezonder 
wordt, naar mate men hooger in het gebergte opklimt. Ten 
einde het alhier vermelde nader toe te lichten, zal ik een aantal 
waarnemingen mededeelen; om echter het vergelijkende overzigt 
gemakkelijker te maken, heb ik het doelmatig geacht deze waar- 
nemingen te vereenigen met die, welke betrekking hebben op de 
volgende zone, waarheen ik den lezer verwijs. 
BIGENDOMMELIJKHEDEN VAN HET KLIMAAT DEZER ZONE. In 
den aanvang van de beschrijving der vorige zone heb ik de opmer- 
king gemaakt, dat de noordwestewind van den regenmoesson 
zijne volle kracht niet hooger doet gevoelen dan uiterlijk ter 
hoogte van 5000 voet, en dat de land- en zeewind slechts onge- 
veer de helft dier hoogte bereikt. (1) Gewoonlijk zelfs oefent de 
(1 Op bladz. 2, regel 9 van onderen en op bladz. 225, regel 10 van boven is eene 
an ingeslopen ; men leze 2500 en 5000 in plaats van 1500 en 3000 
