Tweede zonc. 589 Klimaat. 
eene hoogere wolkenlaag, kleinere eumuli of cirro-cumuli in be- 
weging bragt en eindelijk 4e. eene nog hoogere cirri-laag , welke, 
zoo het scheen, niet in beweging gebragt werd. (Zie over deze op 
verschillende hoogte in tegenovergestelde rigting voortbewogene 
luchtstroomen lager: Péngalengan.) 
Algemeen genomen waaijen op Java slechts drie verschillende 
winden: 1°. de land- en zeewind, die zich voornamelijk doet ge- 
voelen aan de kusten en in de daaraan grenzende groote vlakten, 
waar bij gevolg — gedurende den droogen moesson — inzon- 
derheid de noorde- en zuidewind (of noord-noordooste- en zuid- 
zuidwestewind) waaijen; 2o. de noordwest-moesson, die van Octo- 
ber tot aan Maart en 5°. de zuidoost-passaat, welke gedurende 
de overige maanden des jaars heerscht en in de streken boven 
6000 voet zich gedurende het gansche jaar doet gevoelen. Hierop 
komen echter menigvuldige afwijkingen voor, die geboren worden 
uit de verschillende ligging van bergen en vlakten ten opzigte van 
elkander en de hoedanigheid der oppervlakte in de verschillende 
gedeelten des eilands; ja, hierdoor ontstaan zelfs in zekere oor- 
den winden, die, hoewel zij bijna bestendig waaijen, echter hun- 
nen invloed binnen zeer enge grenzen doen gevoelen. Vele streken, 
vooral dezulken, welke aan alle zijden door bergen zijn ingesloten , 
gelijk het geval is met het plateau van Bandong, kenmerken zich 
door bijna voortdurend heerschende windstilte , terwiil in andere 
oorden de rigting van den wind door de plaatselijke ligging van 
bergen en van hunne hellingen wordt veranderd. De luchtstroomen 
stuiten tegen de helling, zij glijden zijwaarts, of de wind wordt 
gedwongen door de enge ruimte, die tusschen twee nabij elkan- 
der liggende bergen overblijft, met meerdere hevigheid dan elders 
te blazen, terwijl in andere oorden windstilte herhaaldelijk af- 
wisselt met zeer onregelmatig waaijende winden, die nu uit deze, 
dan uit gene hemelstreek komen. — Ik zal hier twee voorbeelden 
van plaatselijke winden aanhalen. 
1e. De zuidewind, die op het plateau van Pengalengan, vooral 
van December tot aan Februarij, des daags bijna bestendig waait 
en slechts nu en dan afwisselt met een luchtstroom, welke uit 
