vi 
Tweede zone. 59 Klimaat. 
opgesloten, dat de oppervlakte der ondiepe Javasche zee warmer 
is dan de groote Indische oceaan, welke zuidwaarts van Java 
gelegen is, van waar de koudere luchtlagen , welke op deze rusten, 
naar de meer verdunde lucht boven de Javasche zee heen stroomen:; 
ter plaatse waar deze luchtstroomen tusschen twee kegelbergen 
doorgaan, langs wier hellingen zij zijwaarts glijden naar de ge- 
opende ruimte in het midden tusschen de beide bergen, doen zij 
zich sterker gevoelen, even als het geval is met den stroom eener 
beek of rivier, die met sterker vaart door een naauw gedeelte der 
bedding heenbruist. Beklimt men de helling van een dezer kegel- 
bergen, bij voorbeeld, van den G.-Kawi of Ardjoeno, of daalt men 
er langs afwaarts (vergelijk de IId afdeeling, bladz. 754, 760, 
948), dan kan men zich een duidelijk denkbeeld vormen van de 
wijze waarop luchtstroomen, verschillend van digtheid (die groo- 
teren of geringeren warmtegraad bezitten, meer of minder met 
waterdamp verzadigd zijn), over elkander heenglijden, zonder zich 
met elkander te vermengen, want men behoeft van den Pasang- 
grahan-Kali brantës nabij Malang, die 1400 voet hoog ligt, slechts 
600 voet hooger bergopwaarts te klimmen om geen hinder meer 
te ondervinden van den zuidewind, welke ter eerstgenoemde plaats 
voortdurend waait; zet men zijn togt nog verder bergopwaarts 
voort, dan komt men in eene streek, waar eene volkomene wind- 
stilte heerscht, terwijl op de kruin des bergs een gestadige, zachte, 
zuidoostewind waait. 
De verklaring der algemeene passaat-winden behoort niet in dit 
werk te huis, dat slechts bestemd is tot het mededeelen van waar- 
nemingen. Wenscht men zich nader te onderrigten omtrent het 
ontstaan dezer winden, zoo sla men hierover na Dove’s onderzoe- 
kingen of Muncke’s verhandeling over den wind in Gehler’s Phys. 
Lex. X. 2, bladz. 2001, enz. Evenmin kan hier de vraag worden 
behandeld in hoe verre de wet , waarnaar volgens Dove het draaijen 
der winden plaats heeft, de bovenste of aequatoriaalstroom en de 
benedenste of polaarstroom, zij overeen te brengen met de waar- 
genomene feiten op Java, — ik bedoel den vochtigen noordweste- 
wind, welke gedurende den regenmoesson van October tot Maart 
in de benedenste streken des dampkrings heerscht en den gelijk- 
