Tweede zone. 410 Kultuur. 
verwoestingen door de bijl hebben geleden en nog dagelijks 
ondergaan, ten einde door koflijstruiken te worden vervangen. 
Vele millioenen boomen werden allengs geveld en het is niet aan 
den minsten twijfel onderhevig, dat de wouden in deze tweede 
zone op Java steeds meer en meer worden gedund, in aantal 
afnemen, ja, dat eenige der minder algemeen verbreide boomsoor- 
ten zoo niet geheel en al verdwijnen, eindelijk echter slechts zelden 
meer zullen gevonden worden. — Menigwerf wordt bij het vellen 
van wouden een gedeelte der woudboomen gespaard, ten einde 
lommer te verspreiden over de koflijstruiken, die vervolgens op re- 
gelmatige afstanden worden aangeplant tusschen de hooge, zuilvor- 
mig oprijzende en de gevelde, op den bodem liggende stammen, die 
spoedig vermolmen; deze zoogenaamde boschkoffij schenkt den bota- 
nieus eene uitmuntende gelegenheid om de verschillende soorten der 
hooge woudboomen en hunnen habitus te leeren kennen, want men 
kan op den zuiver gehouden bodem tusschen hunne stammen, die 
op een afstand van 50 à 100 voet van elkander staan, gemakkelijk 
rondwandelen. Gewoonlijk echter wordt het gansche woud geveld 
en vervolgens, te gelijk met de koffijstruiken, kleine, doch snel 
opgroeijende boomen aangeplant in rijen, die elkander kruisen, en 
op een afstand van 10 à 12 voet van elkander staan — de beide 
rijen van verschillende boomsoorten staan derhalve slechts op de 
helft van dien afstand van elkander, — welk geboomte uitsluitend 
is bestemd om schaduw te verspreiden over de koffijstruiken, 
waarvan bij gevolg ieder afzonderlijke struik in het midden van 
vier schaduwboomen staat. Hiertoe bedient men zich veelal van 
Bintinoe: Visenia indica mout. (syn. V. umbellata spr. en Ried- 
leia odorata pc), die sneller groeit dan eenige andere schaduw- 
boom; somtijds bezigt men daartoe Bëbösaran gëdé: Morus 
indica 1, die bovendien ter zijde van wegen en in afzonderlijke 
kweekerijen wordt gevonden, in die streken alwaar hunne bladeren 
worden gebezigd tot het voeden van zijdewormen (zie Noot 8); 
meer dan alle andere soorten echter wordt tot dat einde gebruikt 
de Dadap-boom: Erythrina indica L. en Dadap doeri: E. secun- 
diflora Brot, benevens verschillende andere soorten van dit ge- 
