li 
Tweede zone. 41 Kultuur 
heeft aanleiding gegeven tot het oprigten van Pasanggrahan’s, die 
nu eens in het midden van koffijtuinen worden gevonden, dan we- 
der — en zulks is met het meerendeel het geval — aan de bene- 
dengrens er van, ter hoogte van 24 à 54 duizend voet, worden aan- 
getroffen. Het zijn eenzaam liggende huizen, van Bamboes of van 
planken gebouwd, alwaar de beambten bij de kultuur, — Con- 
troleurs, Residenten en Inspecteurs der kulturen, — voor één of 
twee dagen hun intrek nemen bij het doen hunner inspectie-reizen, 
doch die overigens onbewoond zijn. Aan personen, die uit anderen 
hoofde op reis zijn, verleent de resident de vergunning om er 
gebruik van te maken. Het naastbij wonende distriktshoofd draagt 
alsdan zorg, dat het noodige huisraad niet ontbreke, hetgeen trou- 
wens uit niets anders bestaat dan uit eenige matrassen, tafels 
en stoelen, terwijl de kok, die ieder reiziger op Java bij zich 
heeft, zich bij de bewoners van het naastbij gelegene dorp tegen 
billijke betaling voorziet van de noodige levensmiddelen als rijst, 
hoenders, eenden, vruchten, enz. Op die wijze wordt de vroeger 
ledig staande Pasanggrahan binnen weinige uren in een bewoonbaar 
huis herschapen; het vergezigt, hetwelk men van daar geniet over 
het wijd uitgestrekte laagland, dat zich als het ware voor de blik- 
ken des beschouwers ontrolt, de romantische omstreken, het koele 
klimaat, dat men aldaar geniet, boeit menigen reiziger aan deze 
plaatsen, terwijl de nabijheid der oorspronkelijke wouden, die van 
de bovenste grens der koflijtuinen zich uitstrekken tot aan de toppen 
van het gebergte zonder ergens te worden afgebroken, den bota- 
nicus doen uitroepen: «laat ons hier onze hutten opslaan!» De 
vroeger vermelde tuinen, met Europesche groenten en bloemen 
beplant, worden gewoonlijk in de nabijheid van dergelijke Pasang- 
grahan’s aangetroffen, van waar ook de entomoloog de beste ge- 
legenheid vindt om zijne togten aan te vangen. De zoogenaamde 
boschkoffij is bovenal rijk aan Goleopteren. Aldaar vindt men Me- 
gasoma atlas, die zich kenmerkt door den levendigen, groenachtigen 
glans zijner zwarte kleur en door de grootte, die hij bereikt ; 
deze is de grootste kever op Java. De rottende, menigwerf reus- 
achtige boomstammen, welke in dergelijke boschkoffijtuinen aller- 
wege op den bodem verstrooid liggen, wemelen van eene menigte 
27 
