Vierde zone. 557 Klimaat. 
hoogte van 9 à 10000 voet gedaan , strekken tot bevestiging hiervan, 
hetgeen trouwens reeds duidelijk bemerkbaar was in het Diëng-ge- 
bergte, ter hoogte van 6000 voet. Het bedoelde verschil bedraagt 
op den 9500 voet hoogen top des G.-Mandala wangi 0,25 minder 
dan te Batavia, alwaar het gedurende drie jaren gemiddeld op 0,92 
lijnen komt. 
De warmrEGRAAD DES DAMPRRINGS vermindert van de bene- 
denste tot aan de hoogste grens dezer zone van 10,55 tot 6,45° R. (van 
135,0 tot 8,0° G. of van 55,4 tot 46,4°F.); op eene verticale uitgestrekt- 
heid van 2500 voet daalt de temperatuur derhalve 5,90° R.,of te 
rekenen van het zeestrand tot op de hoogte van 10000 voet 
15,55° R. — Een oppervlakkige blik op het plantenrijk aan de 
beide uiterste grenzen der vegelatie op Java, — waarbij men 
ginds, aan de kust des eilands, het oog vestigt op majestueuse 
palmboomwouden, terwijl men bier, op de toppen der bergen , 
kleine, schermachtig uitgebreide boschjes ontwaart, — laat 
dit groote verschil in warmte reeds vooraf vermoeden, hetwelk 
de mensch daarenboven door het gevoel zoo duidelijk waar- 
neemt, dat het bij klimato- en planten-geographische beschou- 
wingen meer in aanmerking pleegt te worden genomen dan 
de vochtigheid en de drukking der lucht, het licht en de electri- 
citeit. Hoewel het niet mag worden ontkend, dat het karakter 
der planten in de verschillende streken des aardbols, zoo mede 
het eigenaardige der flora van verschillende landen of hoogtezonen 
zijnen oorsprong heeft, behalve in de soort van bodem, waarin 
de planten wortelen, in de zamenwerking van al de vroeger 
opgenoemde natuurkrachten , zoo moet echter aan de warmte, de 
mate, waarin zij zich doet gevoelen en de wijze, waarop zij 
in de verschillende tijden van dag en jaar is verdeeld , — of zij voort- 
durend aanhoudt of wel jaarlijks af- en toeneemt , — in dit opzigt 
den voorrang worden toegekend; als tweede hoofdoorzaak verdient 
de vochtigheid des dampkrings in aanmerking te komen. 
De vocarienzip pes pamPmaINeGS neemt op eene duidelijke, 
onmiskenbare wijze af, de lucht bevat steeds eene geringere 
massa waterdamp, naar gelang wij hooger stijgen, zij wordt 
