Vierde zone. 561 K littaët. 
den ijskouden dampkring, verdikken alsdan plotseling en hagel 
valt onverwacht op de 9 à 10 duizend voet hooge bergtoppen, die 
onmiddellijk daarop weder door den heldersten zonneschijn worden 
verlicht. Ofschoon ik het slechts tien à twaalf keeren heb zien 
hagelen op bergtoppen, die hooger rijzen dan 9000 voet, mag het 
echter niet als een verschijnsel worden beschouwd, dat aldaar 
zelden waar te nemen is, wanneer men bedenkt hoe zelden der- 
gelijke bergtoppen worden beklommen. 
8e. Het onderscheid tusschen de temperatuur van dag 
en nacht, hetwelk in de vorige zone, op plateaux met gras 
begroeid , nog zeer groot was, is in deze zone veel geringer; dit 
moet ongetwijfeld worden toegeschreven aan de geringere uit- 
gestrektheid van den vasten bodem, welke door de zonnestralen 
kan worden verwarmd. (Vergelijk de tabel medegedeeld od 
bladz. 585 en 476.) 
Ac. Horizontale plateaux worden in deze zone niet gevonden 
en evenmin nevellagen des nachts. Het snel afnemen der 
temperatuur op eene hoogte van 9 à 10 duizend voet, dat zich 
des avonds na 4! à 5 ure laat waarnemen en vooral het plotseling 
dalen van den warmtegraad bij helderen hemel en volkomene 
windstilte, zoodra de zon onder den horizon verdwijnt, zijn daar- 
entegen verschijnselen, die geheel eigenaardig in deze streken te 
huis behooren. (De lezer vergelijke hieromtrent ne. 3.) 
so. Winden. Gedurende het gansche jaar waait voortdurend 
op deze hoogte de zuidoostpassaat, die, enkele uitzonderingen 
daargelaten, des nachts of stiller wordt, of gaat liggen. Dikwerf 
wijkt hij van zijne gewone rigling af, loopt naar het oost-zuid- 
oosten, oosten en oost-noordoosten, en verheft zich in den loop 
des dags van tijd tot tijd eensklaps. Deze zuidoostewind wordt 
gedurende den regenmoesson des te zeldzamer verdrongen door 
den noordwestewind, die alsdan in het laagland waait, naar 
gelang de berg, waarop men zijne waarnemingen doet, hooger 
is. Op bergtoppen ter hoogte van 10000 voet en hooger, zoo 
als de G.-Slamat, Ardjoeno, Sëmeroe, heb ik nimmer een weste- 
wind waargenomen. Ter hoogte van 9 à 94 duizend voet echter, 
b. v. op den G.-Mandala wangi, was zulks — in de maand 
36 
