Vierde zone. 567 Klimaat. 
schijnsel, dat achter gindsche wolken opstijgt en het zuiverste 
hemelsblaauw van het uitspansel verlicht. 
Stil verstrijkt dan de nacht, en met buitengewone helderheid 
schitteren de sterren aan den hemel, zonder dat eenig trillen van 
haar licht wordt waargenomen. Nog vóór middernacht daalt de tempe- 
ratuur menigwerf tot op, ja, somtijds beneden het nulpunt en al het 
water bevriest, dat zich in eenig vaatwerk bevindt, hetwelk in de ope- 
ne lucht op een slechten warmtegeleider is geplaatst. (1) Zelfs water- 
plassen worden met eene dunne ijskorst overdekt en alle planten , die 
op opene plekken voorkomen , vooral de spitse grasbladeren, worden 
met rijp overtogen. Onder het bladerendak der bosschen heeft zulks 
nimmer plaats, want de onveranderlijke warmte des bodems, 2 voet 
beneden de oppervlakte, bedraagt 8,0°R. of 50,0°F.; dit was, name- 
lijk, het geval op den top des G.-Mandala wangi in Julij 1859. Een 
zacht windje, eene dunne nevelstrook , die boven den bergtop zweeft, 
verhinderen dit lage dalen der temperatuur , hetwelk slechts kan ver- 
klaard worden door het uitstralen van warmte naar het hemelruim. 
Op zachtharige, viltachtige bladeren, zoo als, bij voorbeeld, op de 
bladeren van “Antennaria javanica, heb ik den daauw nimmer be- 
vroren gezien. Moge de temperatuur niet tot het nulpunt dalen , zoo 
is zij in den vroegen morgenstond steeds laag genoeg , — op den G.- 
Mandala wangi teekende de thermometer omtrent dezen tijd nimmer 
meer dan hoogstens 6,5°R.,— om den bewoner van het tropische laag- 
land gevoelig aan te doen en door hem koud genoemd te mogen wor- 
den. Treedt men des morgens vroeg aan den rand der bergkruin, dan 
weiden de blikken des beschouwers over de oppervlakte eener wolken- 
zee, welke het gansche land heinde en verre voor zijn oog verbergt. De 
wolkenburgten, die wij den vorigen avond zagen, zijn ingestort en 
vormen thans eene vlakke zee. Slechts hier en daar verheft zich de 
kegelvormige top van een hoogen berg als een eiland boven dit 
wolkendak. Zoodra de opgaande zon dit wolkendak beschijnt , 
dan verkrijgt zijne oppervlakte eene verblindend witte kleur en 
(1) Een slechte warmtegeleider, bij voorbeeld, eene plank , een dikke stroomat , gelegd 
he t wi evulde vaatwerk, is daartoe noodig, ten einde de uitstralende 
een C 
zieh bevindt onder het loof van een boom of onder eene wolk. 
