Vierde zone. 609 Eenig gebied. 
uitgestrekte armen en takken van het geboomte of door de dooreen- 
gevlochtene stengels van Gleichenia volubilis, dan zouden wij daar- 
toe verscheidene uren behoeven; gelukkig echter biedt een rhino- 
cerospad, dat langs de meest toegankelijke plaatsen van het woud 
loopt, ons daartoe een meer gemakkelijken weg , waarop wij sneller 
voorwaarts komen. Onder alle groote Javasche dieren is de Rhi- 
noceros sundaicus de eenige, die de hooge bergtoppen niet slechts 
nu en dan gedurende eene korte poos bezoekt, maar zich voort- 
durend op vele dezer bergkruinen ophoudt. Is het verschijnsel, 
dat dezelide diersoort, die wij in de heete Alang-wildernissen in 
de nabijheid der zuider kust (zie bladz. 508) hebben aangetroffen, 
waar de temperatuur des nachts zelden beneden 19,0° daalt, ook 
hier voorkomt op de koude bergtoppen, waar de thermometer 
menigwerf tot op het nulpunt daalt, is dat verschijnsel reeds op zich 
zelf voldoende om onze bewondering te wekken, onzeopmerkzaamheid 
wordt nog hooger gespannen bij het aanschouwen der paden door den 
neushoorn gebaand. Deze paden loopen niet slechts over de hoogste, 
meer dan 10000 voet hooge bergtoppen, maar zelfs over de smalste 
jukken, die zich zeer steil verheffen, ja, zij gaan in eene kringvormige 
lijn rondom de duizelingwekkende, smalle randen van nog werkzame 
kraters. Men kan deze paden, die alle bogten van den rand volgen en 
somtijds over de steilste rotstoppen gaan, niet zonder bewondering aan- 
schouwen, wanneer men zich voor den geest stelt hoe buitengewoon 
groot en plomp van gestalte deze dieren zijn en met hoe veel gemak zij 
niettemin het gebergte beklimmen. Dergelijke wegen hebben den vorm 
van kanalen en hebben allerwege eene gelijke breedte en diepte, 
welke overeenkomt met de grootte van het dier. Zij hebben scherpe 
randen, waarvan de buitenste rand, in die streken waar de weg kring- 
vormig om den top vaneen berg loopt en derhalve de steile helling in 
eene dwarse rigting doorsnijdt, veel lager ligt dan de binnenwaarts 
gekeerde rand. De zijwanden dezer kanalen zijn glad en hol uit- 
geschuurd door den buik der dieren, die zich met geweld er door 
geworsteld hebben. Dit is niet slechts het geval ter plaatse waar 
de bodem uit gruis, of hard geworden vulkanisch zand bestaat; maar 
zelfs waar de paden over vaste rotsmassa’s loopen, zijn deze rotsen 
op dezelfde wijze glad geschuurd en uitgehold geworden, hetgeen 
33 
