Vierde zone. 617 Eenig gebied. 
wouden, welke den top des G.-Mandala wangi overschaduwen, 
minstens een ouderdom hebben bereikt van 200 jaar. Geen enkele 
bergtop op Java is met zulke dikke, humusrijke aardlagen be- 
dekt, als op dezen berg worden aangetroffen , welks uitbarstingen ten 
eenen male onbekend zijn. Ter hoogte van 9500 voet vindt men op 
geenen enkelen berg des eilands wouden, die gelijk deze alle ken- 
teekenen dragen, van tot een zoo volkomen wasdom te zijn geraakt en 
den vroeger beschreven alpenhabitus in zulk eene hooge mate bezitten. 
In 1840 had de bijl nog geene verwoestingen in zijne wouden te 
weeg gebragt. De G-Patoea rijst niet zoo hoog als de vorige en de 
wouden op den top des G:-Soembing, welke meer dan 10000 voet 
hoog is, zijn aan de meeste zijden reeds geveld. Alle loof boom- 
wouden welke op de toppen van andere Javasche bergen voor- 
komen, die zich minstens 9000 voet verheffen, liggen beneden 
nog heden werkzame kraters en zijn ongetwijfeld jeugdiger dan die, 
welke op den G-Gedé en Lawoe worden gevonden. Op den 9200 
voet hoogen top G.-Argopoero, in het Ajang-gebergte, wordt de 
ruine gevonden van een tempel, die gedeeltelijk door vulkanische 
uitbarstingen is verwoest, en welks omstreken heinde en verre 
met Casuarina-wouden zijn overschaduwd; hoogst waarschijnlijk 
dagteekenen deze wouden van vroegeren tijd dan de loofwanden, 
welke op den G-Gëdé voorkomen, dewijl de vulkanische uitbar- 
sting, welke een groot gedeelte der tempelmuren onbeschadigd liet , 
hen slechts gedeeltelijk kon vernietigen. 
Dergelijke ruinen, die in de heete zone in Oost-Java, slechts ter 
hoogte van 50 à 100 voet boven den spiegel der zee worden ge- 
vonden, kunnen dienen om den ouderdom der aldaar voorkomende 
wouden, althans bij benadering, te bepalen. De ruinen van Matjan 
poetih zijn overschaduwd door wouden, wier kroonen zich 
verheffen op zuilvormige stammen ter hoogte van 80 à 100 voet. 
Aldaar werd de hoofdstad gevonden des Konings van Balambangan, 
die in 1765, toen de eerste Nederlanders zich aldaar vestigden, 
nog met de wapenen voor zijne onafhankelijkheid streed; destijds 
werden binnen de Siwah-tempels, wier muren thans in de schadu- 
wen der digtste «oorspronkelijke wouden » verstrooid liggen, nog 
wierook-offers gebrand. (Vergelijk vroeger bladz. 211 en IId af- 
