Vierde zone. 618 Eenig gebied. 
deeling, bladz. 998.) Deze verbazend uitgestrekte wouden, die gedeel- 
telijk meer dan 100 voet hoog zijn, waarin de zoogenaamde giftboom 
groeit, kunnen derhalve nog niet half zoo oud zijn als de kromme 
boompjes van gindsche alpenboschjes der koude zone, die men ter 
hoogte van 9500 voet aantreft, op den top des G.-Mandala wangi; 
welke boschjes geene grootere hoogte hebben bereikt dan 20 à 25 
voet. Moge het verval van het rijk van Balambangan reeds een 
aanvang hebben genomen lang vóór de aankomst der Nederlanders 
in dat gedeelte van Java, moge het land slechts van lieverlede 
tot eene woestijn zijn geworden, dan kunnen toch de wouden, 
welke de plaats overschaduwen, waar de ruinen der hoofdstad 
worden gevonden, niet ouder zijn dan 79 jaar, want in 1765, 
ja zelfs nog later, was de stad nog in bloei. (1) 
Uit deze beschouwingen mag met waarschijnlijkheid worden 
afgeleid, dat een vijftigtal jaren in het heete klimaat, in de nabijheid 
der kusten, alwaar eene gemiddelde temperatuur van 22,0° R. 
heerscht, voldoende is om gindsche verbazende wouden ter hoogte van 
100 voet te doen opschieten, waartoe in het koude klimaat der berg- 
toppen, bij eene gemiddelde warmte van 7,50 R., twee eeuwen 
noodig zijn, niettegenstaande de boomen hier, ter hoogte van 9500 
voet boven den spiegel der zee, geene grootere hoogte dan 25 
voet bereiken. 
Onderscheidende kenmerken der wouden in de vierde zone. 
Laat ons thans nog eenmaal een blik slaan op de streken, die 
wij vroeger in oogenschouw hebben genomen en de algemeene 
kenmerken optellen, waardoor de wouden der vierde zone zich 
onderscheiden van die der lager gelegene zonen. Deze kenmerken zijn 
de navolgende: 1°. Volslagen gemis aan palmen; zelfs Rotan-soorten 
(Calamus 1.) worden hier niet meer gevonden. Er komen hier slechts 
1) De laatste Vorst (Goesti) van dit rijk, Mozra geheeten, werd vóór 1177 — waar- 
schijnlijk in 1770 — overwonnen en zijne hoofdstad verwoest. 
