Vierde zone. 650 Kraterboschjes. 
Agapetes vulgaris dalen dikwerf tot eene aanmerkelijke diepte in 
_ heete, dampen uitstootende spleten afwaarts. 
Ter hoogte van 5590 voet wordt Agapetes vulgaris in den krater 
van G.-Gêloenggoeng in grooten getale aangetroffen; wij hebben ze 
op alle bergtoppen gevonden die hooger rijzen dan 7000 voet, 
waar geen andere boom zoo algemeen verbreid is dan deze; in de 
hoogstammige wouden daarentegen, die den even genoemden krater 
omgeven, is wijd en zijd geen enkel individu van dit geboomte 
te vinden. Doen wij onderzoek naar de uiterlijke physieke ver- 
schijnselen, welke vergezeld gaan met het aanwezig zijn der ge- 
noemde boomsoort, benevens al de overige boomen en struiken, 
die wij vroeger hebben opgeteld en die, in eene zoo geringe hoogte 
boven den spiegel der zee, in kraters worden gevonden , zoo schijnt 
het dat hun wasdom in de kraters hoofdzakelijk van de volgende 
drie vereischten afhankelijk is. 1e. Het voorkomen van steen- 
brokken, gespletene rotsen ; met uitzondering der kalkrotsen wordt 
op het eiland Java een kale, rotsachtige bodem bijna nergens 
aangetroffen, dan in kraters; — 2o, de opene, onbeschaduwde 
gesteldheid der plaats, waarop de zon en overige hemelligchamen on- 
gehinderd hunne stralen kunnen schieten; in streken welke hooger 
zijn gelegen dan 5000 voet, wordt op het eiland Java eene dergelijke 
opene gesteldheid des bodems bijna uitsluitend in kraters opge- 
merkt , terwijl alle-overige streken in het rond met de schaduwen 
van een hoogstammig woud zijn bedekt, waarin die door mij 
zoogezaamde «kraterboomen» oogenschijnlijk niet kunnen tieren, — 
en 5e. mag het voor zeer waarschijnlijk worden gehouden dat de 
hoedanigheid des bodems zelve een grooten invloed op het groeijen 
der gemelde boomen uitoefent; welligt wordt hun wasdom bevor- 
derd door de vergane of ontbondene lava , door die brei- of modder- 
achtige stoffen, welke door de werking der zure vulkanische dam- 
pen op de vaste lavarots werden voortgebragt; ten opzigte van 
Pteris incisa mag dit niet in het minst worden betwijfeld, uit- 
hoofde deze plant nergens en op geen anderen bodem zoo buiten- 
gewoon welig groeit, als op den zuren, aluin bevattenden, met 
zwavelmelk (lac sulfuris) vermengden bodem der kraters, in de 
atmospheer van zwavelig zuur of zwavelwaterstofgaz, waarvan ze 
